Anemi

Anemi (Kansızlık) hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre dünya sağlık örgütü tarafından kabul edilen kriterlerin altında kalmasıdır. Bu kriterler erişkin erkeklerde 13 g/dL, kadınlarda 12 g/dL nin altı kabul edilir. 6 ay ile 6 yaş arası çocuklarda 11 g/dL nin, 6-14 yaşlarda 12 g/dL nin altı anemidir.

En sık rastlanan anemi türleri demir eksikliğine bağlı anemi, Folik asit eksikliğine bağlı anemi, Vitamin B-12 eksikliği anemisidir. Bunları kısaca tanımlayalım:

Demir Eksikliği AnemisiTanım olarak düşük miktarda demire bağlı olarak kanın kırmızı hücrelerindeki azalmadır. Kansızlığın en sık görülen şekli budur. Demir, kanda oksijen taşıyan pigment olan hemoglobinin önemli bir parçasıdır. Demir eksikliğinin nedenleri :

Diyette az miktarda alınma, 

Vücut tarafından az miktarda emilimi 

Kronik kanamalar (ağır adet kanaması dahil)

Örneğin: burun kanamaları, hemoroid, mide yada barsak ülseri, polip, gastroenterial kanser gibi … Çocuklarda kurşun zehirlenmesi sonucunda da demir eksikliği anemisi görülür. Vücutta ve kemik iliğindeki demir depolarının harcanması sonucu kansızlık yavaş yavaş gelişir. Genellikle kadınlarda demir depoları daha azdır.

Yüksek risk grubu içerisinde doğurganlık çağında olan ve adet dönemi nedeniyle kan kaybı olan kadınlar, demir ihtiyacı artmış gebe veya emziren kadınlar, çocuklar ve diyetinde yeterli oranda demir bulunmayan kişiler bulunmaktadır. Kan kaybına bağlı risk faktörü arasında peptik ülser, barsak kanseri, rahim kanseri, uzun dönem aspirin kullanımı sayılmaktadır.

Demire bağlı aneminin kendine özel bulgular nelerdir ?

Yiyecek dışındaki şeylere istek. Örneğin: toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi 

Ağız kenarında ve tırnaklarda çatlaklar 

Tırnaklarda biçimsizlik: kaşık biçimi almaları gibi… 

Tahriş olmuş dil

Günlük demir gereksinimi ve kaybı ne kadardır?

Günlük demir gereksinimi 1-3 mgr. kadardır. Bunun % 5-10 duedenum ve proksimal ince barsaktan emilir. Günlük kayıp 1 mgr dır. Ter, dışkı, idrar, dökülen hücreler ile kaybedilir. Gereksinim bebeklik, hamilelik, ağır hastalık ve emzirme dönemlerinde artar.

Hangi besinler demir açısından zengindir?

Kırmızı et, karaciğer, balık, kuru üzüm ve yumurta sarısı demir açısından zengin gıdalardır. Un, ekmek ve tahıllar demir ile zenginleştirilmiş olabilir.

Demir eksikliği anemisi düşünülen hastalarda yapılması gereken başlıca tetkikler neler olmalıdır?

Tam kan sayımı, serum demiri, serum demiri bağlama kapasitesi, transferin saturasyonu, serum ferritin düzeyi, dışkıda gizli kan ve periferik yaymadır. Tam kan sayımında düşük hemoglobin ve hematokrit değeri, kanda düşük ferritin düzeyi, kanda total bağlama kapasitesi ve kan kaybını değerlendirmek açısından dışkıda gizli kan görülebilir.

Tedavi olarak ne uygulanır?

Ağızdan demir tedavisinde kullanılan demir formları demirsülfat, demir glukanat ve demir fumorattır. Demir tedavisine başladıktan iki ay sonra hemoglobin düzeyi normale dönecektir, ancak çoğunlukla kemik iliğinde olan demir depolarını doldurmak amacı ile tedaviye 6-12 ay daha devam edilmelidir.

Damar içerisine veya kas içerisine uygulanabilecek demir ilaçları da ağızdan alıma dayanamayan hastalarda kullanılabilir. Tedavi ile birlikte kan sayımı iki ay içerisinde normale dönecektir.

İlaç kullanılırken dikkat edilecek noktalar nelerdir ?

En iyi demir emilimi aç karnına olmasına rağmen pek çok insan buna katlanamaz ve gıda ile almak ister. Süt ve sütlü mamüller demir emilimini engelleyeceğinden ilaç ile birlikte alınmamalıdır. C vitamini demir emilimini artırırken hemoglobin üretiminde de önemli yer tutar. Diyet ile alınacak miktar yeterli olmayacağından gebelik ve emzirme dönemi sırasında kadınların yeterli derecede demir almaları gerekir.

Folik Asit Eksikliğine Bağlı Anemi

Vücudun yeterli kırmızı hücreleri yaratmak için folik aside ihtiyacı vardır. Folik asit olmadığı durumlarda kan hücresi üretimi azalmaya başlar. Bu durum sonunda anemi görülür. Folik asitin emilimini ve metabolizmasını etkileyen en önemli madde alkoldür. Bu sebeple folik asit eksikliğine bağlı anemi en çok alkoliklerde görülür. Ayrıca keçi sütü ile beslenmekte folik asiti düşürür. Diğer nedenler bağırsak hastalıkları, ağızdan alınan doğum kontrol hapları, kanser için alınan çeşitli ilaçlar ve epilepsi.

Folik Asit Eksikliğine Bağlı Aneminin kendine özgü bulguları nelerdir ?

İshal 

Depresyon 

Şişmiş ve kırmızı bir dil

Vitamin B-12 Eksikliği Anemisi

B-12 vitamininin emilimi mide de gerçekleşir. Bu emilimin gerçekleşmesi için mide B-12 asıl faktörü denilen bir maddeyi salgılaması gerekir. Bu faktörün eksikliği bu vitaminin eksikliğine neden olur. B-12 vitamini kırmızı kan hücrelerinin kemik iliğinden üretilmesi için gereklidir. Yetersiz miktar anemiye neden olur. Bu tarz anemi daha çok hayvan ürünleri yemeyen vejeteryanlarda ve mide rahatsızlıklarında (atrofik gastrit) görülür.

Bu Aneminin kendine özgü bulguları ?

Eller ve ayaklarda ürperme 

Bacaklarda, ayaklarda ve ellerde duyu kaybı 

Sarı ve mavi renklerle ilgili olarak renk körlüğü 

Şişmiş ağrıyan ve yanan bir dil 

Kilo kaybı 

Kararmış cilt 

İshal 

Düzensizlik 

Depresyon 

Entellektüel fonksiyonların azalması

Tıp Sözlüğü – Y

YABANCI CİSİMLER: Vücudun belirli bir yerinde, normalde bulunmayan her hangi bir madde yabancı cisimdir. Bunlara özellikle çocuklarda, barsaklar, kulak ve burunda rastlanır. Yutulan yabancı cisimler, yemek borusunda takılabilir, ya da tehlikeli olabilir.Bu nedenle bazen ameliyatla çıkartılmaları gerekebilir.
YAĞ EMBOLİSİ: Büyük kemik kırıklarında görülebilen bir komplikasyondur. Kemik iliğindeki yağın bir kısmı açığa çıkar ve yağ damlaları kan dolaşımına karışıp damar tıkanmasına neden olur.YAĞLI DEJENERASYON: En çok kalp, karaciğer ve böbreklerde görülür. Bu organlarda, hücreler normal çalışma yeteneklerini kaybederler ve içlerinde yağ tanecikleri birikir.YALANCI GEBELİK: Tüm gebelik belirtilerinin olmasına rağmen, uterus boştur. Bu duruma yalancı gebelik denir. Daha çok psikolojik menşelidir.YDS (YENİDOĞAN SARILIĞI): Hayatın ilk bir ayında en sık karşılaşılan sorunlardan birisi yenidoğan sarılığıdır. Sağlıklı, zamanında doğmuş bebeklerin % 60’ında, erken doğan bebeklerin % 80’inde sarılık görülür.Anne karnındaki bebeğin alyuvarları farklıdır.Bu alyuvarların içerdikleri hemoglobin çeşidi, fetal hemoglobindir(HbF). Yenidoğan bebeğin, anne kanındaki alyuvarlardan farklı alyuvarlara ihtiyacı vardır. Onun için doğar doğmaz bebeğin kanındaki alyuvarlar hızla yıkılmaya başlar ve yerine yeni hemoglobin (HbA) içeren alyuvarlar yapılır. Ancak, yıkılan alyuvarlardan bol miktarda sarılık maddesi(biluribin) üretilir. Normalde biluribin karaciğerde işlenerek vücuttan atılacak hale getirilir. Ancak fazla üretilen biluribin bebeğin karaciğer kapasitesini aşar,  bebeğin kanında ve dokularında birikmeye başlar. Sarı renkte pigmentlere sahip olan bilirubin, bebeğin cildini, dokularını sarı renge boyar ve yenidoğan sarılığına yol açar.
YDT: Yumuşak Doku Travması

Doğum Sonrası Bakım Yönetim Rehberi – Doğum Sonrası Hastane Takip Protokolü

DOĞUM SONU BAKIM YÖNETİM REHBERİDOĞUM SONRASI HASTANE TAKİP PROTOKOLÜ A. DOĞUM SONRASI İLK GÜN; 0-1. SAATLER ARASI (DOĞUMHANE TAKİBİ):
Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Anneye kendini nasıl hissettiğini (halsiz, yorgun, vb) ve yakınmalarını (ağrı, üşüme, vb) sorunuz. Doğum öncesi bakım ve doğum ile ilgili eldeki kayıtlı olan bilgileri gözden geçiriniz. Risk tespiti yapınız: ( Hastanede kalış süresini ve verilecek klinik hizmetleri belirlemek üzere)Düşük sosyoekonomik durum (beslenme bozukluğu vb) Anemi ( hemoglobin <11 g/dL) Gebelik öncesi ve/veya gebelikte hipertansiyon) Gebelik öncesi veya gebelikte diyabet Gebelik ve sistemik hastalık (kalp hastalıkları, hematolojik hastalıklar vb) Erken membran rüptürü Uzamış ve/veya presipite eylem Rh izoimmünizasyon Grand multiparite ve/veya sık doğum Adolesan (<18 yaş) veya ileri yaş (>35 yaş) gebelikleri Çoğul gebelik, iri bebek (>4000 g) veya polihidramnios Forseps, vakum veya sezaryen doğum Uterus rüptürüne yol açacak manuplasyonlar Derin laserasyon Daha önce bilinen ruhsal hastalık öyküsü Evde geçirilmiş doğum eylemi ve/veya evde doğum Muayene/müdahale yapılacak ise; Yapılacak muayene ve/veya müdahalenin amacını ve nasıl yapılacağını açıklayınız. Annenin yapılacak müdahaleler için daha önce alınmamışşa yazılı onayını alınız. Annenin mahremiyetini göz önüne alarak ortamı düzenleyiniz.  A. Muayene/müdahale
Vital bulguları (kan basıncı ve nabız) ölçünüz ve değerlendiriniz, infeksiyon şüphesi varsa ateş ölçünüz, solunum takibi yapınız. (15 dakikada bir ) Kan basıncı anne istirahat halinde ve iki ölçüm 140/90 mmHg veya üzerinde ya da öykü varsa preeklampsi protokolünü uygulayınız. Bilinç durumunu kontrol ediniz. Kanama ve uterus involusyonu takibi yapınız: Doğum sonrası ilk bir saat içinde uterin fundus genellikle umbilikus seviyesinde veya hemen üzerindedir ve serttir. Uterus sert/kontrakte değil ise yumuşak hareketler ile fundus masajı yapılması uterusun kontrakte olmasını ve kanamanın azalmasını sağlayacaktır. Unutmayınız! Uterus üzerine yapılacak fazla basınç ve sert hareketler annenin şiddetli ağrı duymasına neden olacaktır. Anneye yardımcı olarak uterin fundusu hissetmesini sağlayınız ve bu konuda anneye bilgi vererek kendi kendine fundus masajı konusunda anneyi cesaretlendiriniz. Mesanenin dolu olduğu olgularda uterus involusyonu yeterli olmayabilir veya involusyon hakkında yeterli fikir elde edilemeyebilir; bu durumda anneyi idrarını boşaltması konusunda teşvik ediniz ve takiben muayeneyi tekrarlayınız. Fundus masajı yapılmasına karşın uterus involusyonu yeterli değil ise: Uterus içinde veya serviks ağzında normalden fazla pıhtı olduğu düşünülüyorsa, bir eliniz ile hemen simfizis pubis üzerinden uterusun alt bölümünü desteklerken diğer eliniz ile yumuşak hareketler ile fundustan bastırarak pıhtı tıkacının atılmasını sağlayınız. Uterus involusyonu yeterli değil ve gerekiyor ise oksitosin uygulayınız (10-40 IU/ 1000 mL dengeli solusyon içinde IV infüzyon). Yukardaki müdahalelere karşın uterus involüsyonu yetersiz ise AOB post-partum  kanama protokolünü uygulayınız. Gerekirse perine (vajinal-rektal) muayenesi yapınız (hemen doğumdan sonra veya epizyotomi onarımı tamamlanınca): Serviks (kollum) ve vajen Üretra ve çevresi Epizyotomi hattı Anal sfinkter Gebeliğe bağlı sistemik hastalık veya doğum ile ilgili komplikasyon mevcut ise ilgili protokolü uygulayınız: Bakterial endokardit profilaksisi Eklampsi proflaksisi Erken membran rüptürü veya elle halas uygulamasından sonra antibiotik uygulaması vb.( kanıt C seviyesi) B. Laboratuvar
Hemoglobin ölçümü (doğum öncesi değeri bilinmiyorsa). Kan grubu tayini (doğum öncesinde bilinmiyorsa). C. Bakım
Mümkün olan en kısa zamanda emzirmeyi başlatınız. Yenidoğan emzirmesine yardım ediniz ve emzirme eğitimi veriniz. Genel vücut hijyenini sağlayınız (perine, bacak temizliği vb)

B. DOĞUM SONU İLK GÜN; 1–6 SAATLERİ ARASI (SERVİS TAKİBİ):
Anneyi ve eşlik eden yakınlarını uygun şekilde selamlayınız. Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Anneye kendini nasıl hissettiğini (halsiz, yorgun, vb) ve yakınmalarını (ağrı, akıntı, üşüme, vb) sorunuz: Ağrı: Başağrısı varsa preeklampsi varlığı ya da gelişimi açısından dikkat!-kan basıncını kontrol ediniz. Spinal veya epidural anestezi ile doğum gerçekleşmiş ise “spinal baş ağrısı” ortaya çıkabilir. Hastayı düz yatakta yatırınız, engel yok ise fazla miktarda sıvı alımı konusunda hastayı destekleyiniz ve gerekirse uygun analjezik veriniz. Baldır kısmında ağrı varsa tromboflebit açısından değerlendiriniz. Annenin ağrısı var, normal vajinal doğum yapmış ise ağızdan sezaryen ile doğum yapmış ise parenteral analjezik uygulayınız. Titreme ve üşeme: Annenin ve bebeğin üzerine battaniye örtünüz. Önceki izlem kayıtlarını gözden geçiriniz, değerlendiriniz. Anneye doğum sonrası eğitimlerini veriniz: Annenin emzirmesine yardım ediniz ve emzirme tekniği hakkında daha bilgi veriniz (daha önce yapılmamış ise) Bebek bakım eğitimi Beslenme eğitimi Lohusalık döneminde yapılması ve/veya yapılmaması gerekenler hakkında eğitim A. Muayene / Müdahale
Vital bulguları (kan basıncı, vücut ısısı ve nabız) ölçünüz ve değerlendiriniz: Normal doğum yapan kadınlar için servise kabulünde ve 6. saatte. Sezaryen ile doğum yapan kadınlar için 1-2. saatler arası 15 dakikada bir; 2-4 saatler arası 30 dakikada bir; 4-6 saatler arası saatte bir.(Anestezi alan hastalarda postanestezik bakım, Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği (TARD) anestezi uygulama kılavuzunda belirtilen şekilde yapılmalıdır). Eğer diastolik kan basıncı 90 mmHg ve üzerinde ise saatlik kan basıncı ölçümü yapınız. Eğer vucüt ısısı 38°C’nin üzerindeyse saatlik vucut ısısı takibi yapınız. Uterus involusyonu, kanama miktarı ve niteliğini değerlendiriniz (vital bulguların değerlendirilmesini takiben): Uterus involusyonu kontrol ediniz: Uterus involusyonu yetersiz (fundus umblikusun üzerinde ve gevşek olarak palpe ediliyor ve kanama miktarı fazla) ise yumuşak hareketler ile uterin fundus masajı yapınız ve hastanın kendi kendine fundus masajı yapmasını teşvik ediniz. Uterus involusyonu yeterli ancak kanama miktarı fazla veya kanama miktarında tedricen artış veya aşırı kanama durumunda post partum kanama protokolünü uygulayınız. Kanama miktarı ve niteliğini değerlendiriniz: Doğum sonrasında 20-30 dakika içerisinde 2-3’ten fazla peti kirletecek kanaması olması, sürekli kan gelişi, pıhtı çıkışı veya renginin açık/parlak kırmızıya dönmesi normal olmayan fazla miktardaki doğum sonrası kanamayı işaret eder. Genel vücut muayenesi (meme, karın muayenesi, bacaklarda ödem, tromboflebit, vb) Emzirmenin değerlendirilmesi veya emzirme eğitimini verirken meme muayenesi yapınız. Sistemik hastalık mevcudiyetinde nedene yönelik tetkik ve tedaviye başlayınız. Aşağıdaki bulgular açısından anneyi değerlendiriniz gerekirse perine (vajinal-rektal) muayenesi yapınız: Epizyotomi hattında ayrılma Hematom İnkontinans (üriner/fekal) İmmunizasyonlar: Yapılmamışsa tetanoz immünizasyonu Bebek için hepatit B immünizasyonu ve Bebeğin kan grubuna göre Rh-rH uygunsuzluğu olanlarda postpartum ilk 72 saatte anti-D immünizasyonu  B. Laboratuvar
Hemoglobin ölçümü (postpartum 6. saatte) Gerekirse CYBE-HIV/AIDS testi (daha önce yapılmamış ise) Bakım
Perine bakımını yapınız (annenin servise kabulünde) Doğumu takip eden ilk 2 saat içinde annenin idrar yapmasını teşvik ediniz ve 6 saat içinde çıkarılan  idrar miktarını kaydediniz. Eğer anne postpartum 6 saat içinde idrar çıkarmamış ve idrar çıkarması için ılık duş veya banyo gibi uygulamalara rağmen idrar çıkarmamış ise mesane hacmini değerlendiriniz-gerekirse kateterizasyon düşünülmelidir. Sezaryen ile doğum yapan olguların vital bulgularının takibi sırasında aldığı ve çıkardığı sıvı miktarının takibi (varsa idrar sondası kontrolü) (Anestezi alan hastalarda postanestezik bakım, Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği (TARD) anestezi uygulama kılavuzunda belirtilen şekilde yapılmalıdır).  Tüm kadınların doğum sonrası dönemde mümkün olduğu kadar kısa süre içerisinde mobilize olmaları konusunda yüreklendiriniz. Eğer kadın obez ise, özel bakıma ihtiyaç duyabilir.   C. DOĞUM SONRASI İLK GÜN; 6-24 SAATLERİ ARASI (SERVİS TAKİBİ):
Anneyi  ve eşlik eden yakınlarını uygun şekilde selamlayınız. Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Anneye kendini nasıl hissettiğini ve yakınmalarını sorunuz. Bir önceki  izlem kayıtlarını gözden geçirip değerlendiriniz.  Muayene / Müdahale
Vital bulguları (kan basıncı, vücut ısısı ve nabız) ölçünüz ve değerlendiriniz (6 saatte bir) Uterus involusyonu, kanamanın miktarı (pet takibi) ve niteliğini değerlendiriniz (6 saatte bir): Doğum sonrasında 20-30 dakika içerisinde 2-3’ten fazla peti kirletecek kanaması olması, sürekli kan gelişi, pıhtı çıkışı veya renginin açık/parlak kırmızıya dönmesi normal olmayan fazla miktardaki doğum sonrası kanamayı işaret eder.Nedene yönelik muayene yapınız: Sistemik hastalık mevcudiyetinde nedene yönelik tetkik ve tedaviye başlayınız Aşağıdaki bulgular açısından perine (vajinal-rektal) muayenesi yapınız: Epizyotomi hattında ayrılma Hematom İnkontinans (üriner/fekal) Vajinal akıntı (postpartum infeksiyon bulguları açısından hastayı değerlendiriniz): Eğer kadının yoğun veya pis kokulu akıntısı, pıhtılı loşia, batın hassasiyeti var veya vücut ısısı 38°C’nin üzerindeyse vajinal akıntı, uterus involusyonu ve pozisyonu değerlendirilmelidir. Uterusun büyüklüğü, tonusu veya posizyonundaki herhangi bir anormallik araştırılmalıdır. Eğer herhangi bir uterus anormalliği yoksa diğer nedenler dikkate alınmalıdır.  Laboratuvar
Hemoglobin ölçümü (hastanın kanaması normal ve daha önceki ölçüm değeri normal sınırlarda ise bu basamağı atlayınız) İdrar tetkiki (gerekirse)  Bakım
İdrar takibi mesane sondasının çıkarılması (postoperatif 8. saatte) Erken mobilizasyon Genel vücut hijyeni,  meme ve  perine bakımı. Doğum sonu kaygı, depresyon vb. psikolojik problemlerin varlığında psikololojik durumun değerlendirmesini yapınız ve/veya konsultasyon isteyiniz. Gebelere demir destek programı doğrultusunda demir desteği veriniz.  DOĞUM SONRASI İLK 24 SATTTE TEHLİKE İŞARETLERİ VE DANIŞMALIKA. Doğum sonrası dönemde primer veya sekonder kanama ya da puerperal sepsis riskini arttıran durumlar:
Plasenta veya zar retansiyonu Uzamış eylem Operatif doğum (sezaryen, vakum, forseps) veya komplikasyon gelişen doğum eylemi  (3-4. derece perine yırtıkları vb) Epizyotomi açılması Sezaryen sonrası insizyon yeri açılması Anemi Gebelikte kanama Erken membran rüpturü Hijyenik olmayan şartlarda ev doğumu Preeklampsi, DIC, HELLP Sistemik bir hastalığın (trombositopeni, SLE, kalp hastalığı ve/veya antikoagülan ilaç kullanımı,  vb) varlığı  B. Doğum sonrası dönemde lohusaların acilen sağlık kuruluşuna başvurmasını gerektiren tehlike işaretleri:
Vajinal kanama: Doğum sonrasında 20-30 dakika içerisinde 2-3’ten fazla peti kirletecek kanaması olması, pıhtılı kanama, sürekli kan gelişi ya da renginin parlak kırmızıya dönüşmesi, kanamanın azalmasının devamında tekrar loşia rubranın ortaya çıkması Kanamanın azalmayarak artması Konvülsiyon (nöbet) geçirme Solunum güçlüğü ve hızlı solunum Ciddi karın ağrısı Ateş Kötü kokulu akıntı İdrar yaparken ağrı veya idrar kaçırma Şiddetli baş ağrısı, bulanık görme
 C. Danışmanlık:
Doğumdan sonra iyileşmenin fizyolojik süreci hakkında bilgilendirme Aile planlaması danışmanlığı ve uygulaması Bebek bakımı, anne sütü ve emzirme hakkında bilgilendirme ve destek Anne için beslenme eğitimi, demir desteği Genel vücut hijyeni, perine ve meme bakımı eğitimi Anne-bebek ilişkisinin değerlendirilmesi Uyku ve dinlenmeye yeterli zaman ayrılması konusunda hastanın cesaretlendirilmesi Doğum sonu egzersiz hakkında eğitim ve annenin bu konuda desteklenmesi Doğum sonrası dönemde sık karşılaşılan sağlık sorunları, belirtileri dahil olmak üzere: İnfeksiyonlar Mesane sorunları Sırt ağrısı Sık başağrısı Pelvik ağrılar Hemoroid Kabızlık Depresyon, anksiyete ve aşırı yorgunluk Perineal ağrı Meme problemleri Anemi  Doğum sonrası dönemde önemli sağlık sorunları, belirtileri dahil olmak üzere: Doğum sonrası kanama Preeklampsi/eklampsi Puerperal genital infeksiyonlar Tromboembolik hastalıklar Üriner sistem komplikasyonları: İdrar retansiyonu İnkontinans İnfeksiyon Perine ve vulva şikayetleri Mastit Psikolojik problemler: Doğum sonu kaygı (yetersizlik, evlilik hayatının kaybolması, izolasyon, bebek ve diğerlerinin bakımından sürekli sorumlu olmak) Doğum sonu hüzün Doğum sonu depresyon Epidural veya spinal anastezi almış kadınlara özellikle otururken veya kalkarken  oluşan  baş ağrıları          Kişisel bakım-hijyen Cinsel sağlık/cinsel hayat Aile planlaması yöntemiGenel Açıklama  Sağlık personeli hastaneden ayrılmadan önce anne ve bebeğin durumunun iyi olduğundan emin olmalıdır. Doğum hastanede gerçekleşmişse düzenli takipler devam etmelidir. Eğer doğum sağlık kuruluşu dışında gerçekleşmişse sağlık personeli loğusanın yanından ayrılmadan önce loğusa ve ailesini tehlike işaretleri ve acil durumlarda hangi sağlık kuruluşuna başvuracakları konusunda bilgilendirme yapmalıdır. Daha sonraki izlemler için gerekli planlamalar yapılarak anne ve ailesi ile paylaşılmalıdır. DOĞUM SONRASI BAKIMD. DOĞUM SONRASI 2.-5. GÜNLER:
Doğum sonu taburcu olan lohusanın ilk bakımı doğumu takip eden 2.-5. günler arasında ev veya sağlık kuruluşu gerçekleştirilmelidir.
Anneyi ve eşlik eden yakınlarını uygun şekilde selamlayınız. Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Eğer annenin doğumu hakkında bilgi sahibi değilseniz, anneye nerede, nasıl ve ne zaman doğum yaptığını sorunuz. Anneye kendini nasıl hissettiğini, uyku ve dinlenme aralıklarını, uyum sorunlarını, yorgunluk veya halsizlik hissedip hissetmediğini sorunuz. Anneye yakınmalarını sorunuz: Kanama, idrar problemleri, meme ve emzirme problemleri, depresyon , bacaklarda ağrı, şişlik ve ısı farkı vb. Kanama: Miktar, renk ve özellikle eşlik eden kötü koku varlığını sorgulayınız. Doğum sonrası ilk 2 gün kırmızı-vişne çürüğü renkte bir akıntı olağandır. 2-10 günler arası renk pembe-kahverengi hale döner. Lekelenme tarzında kanama doğumdan sonra özellikle emziren kadınlarda 6. haftaya kadar devam edebilir. İdrar problemleri: Doğum sonrası ilk 2 gün idrar miktarında artış normaldir. Takiben normal süre ve miktarda idrar yapılması gerekir. İdrar yaparken yanma veya idrar kaçırması sorgulanmalıdır. Küçük miktarda istem dışı idrar kaçırması olan lohusalara pelvik tabanı güçlendirmeye yönelik egzersizler öğretilmelidir. İdrar yaparken yanma veya idrarda renk değişikliği varlığında tam idrar tetkiki istenmelidir. Ağrı: Sırt, göğüs ve baş ağrısı olup olmadığı sorgulanmalıdır: Eğer perinede ağrı devam ediyorsa perine değerlendirilmelidir. Ağrıyı azaltmak için topikal soğuk uygulama veya analjezikler önerilebilir. Eğer loğusa gerilim veya migren tipi baş ağrısından şikayetçi ise sağlık personeli baş ağrısının ortaya çıkması ile ilgili faktörlerden kaçınılmasını öğütlemelidir. Sırt ağrısı genel populasyonda tedavi edildiği gibi yönetilmelidir. Çarpıntı ve nefes darlığı Bağırsak faaliyetleri: Eğer konstipasyon mevcut ise lifli besin ve sıvı alımının artırılması önerilmelidir. Bütün bunlara rağmen devam eden konstipasyon durumlarında hafif uyarıcı laksatif alımı önerilir                   f. Psikolojik durumu:Daha önce bilinen ruhsal hastalık öyküsü olanları, psikotik bozukluklar (şizofreni, bipolar bozukluk) psikotik depresyon ve intihar riski açısından ilgili birime yönlendiriniz.Varsa, önceki izlem kayıtlarını gözden geçirip, değerlendiriniz. Muayene/müdahale yapılacak ise; Yapılacak muayene ve/veya müdahalenin amacını ve nasıl yapılacağını açıklayınız. Annenin yapılacak müdahale ve muayene ile ilgili onayını alınız. Annenin mahremiyetini göz önüne alarak mekanı düzenleyiniz. Ayrıca her izlemde: Karşılaşılabilecek durumlar hakkında anne, eş ve aile üyelerini bilgilendiriniz. Olağandışı durumlarda hizmet alınacak sağlık kuruluşları hakkında anne, eş ve aile üyeleri bilgilendiriniz. A. Muayene/müdahale
Vital bulguları (kan basıncı, vücut ısısı ve nabız) ölçünüz ve değerlendiriniz. Genel vücut muayenesi yapınız (bacaklarda ödem, tromboflebit, tromboz bulguları) Karın muayenesi yapınız (fundal yükseklik, aşırı dolu mesane) Perine muayenesi yapınız: Vajinal kanama miktarı, epizyotomi hattı, hemoroid kontrolü yapınız: Epizyotomi hattında açılma veya infeksiyon bulguları varsa uygun yaklaşım için yönlendiriniz. Hemoroid sorunu olan lohusalar konstipasyondan kaçınmak için gerekli önlemleri almalıdırlar ve yerel tedavi protokollerine göre yönetimleri yapılmalıdır. Ödemli veya prolapsus olmuş ve ağır hemoroidi veya rektal kanaması olan lohusalar mutlaka uygun yaklaşım için yönlendirilmelidir. Sezaryen olan hastalar için: İnsizyon yerini kontrol ediniz. Anestezi komplikasyonları açısından değerlendiriniz. Emzirmeyi gerçekleştirmesini sağlayınız. Emzirmeyi değerlendiriniz, gerekiyorsa emzirmeye yardımcı olunuz ve meme başını değerlendiriniz. Risk tespiti yapınız (bkz. sevk kriterleri)  Sevk kriterlerinden herhangi birinin varlığında protokollere göre sevk etme ve sevk sonrası geribildirim alarak tedavi ve izlem planı yapınız Anne-bebek ilişkisini değerlendiriniz.  Laboratuar
Hemoglobin ölçümü Tam idrar tahlili Gerekirse CYBE-HIV/AIDS testi  
Bakım
Hastanın kişisel temizlik ve bakımını (banyo, meme ve perine hijyeni) değerlendiriniz ve hastayı perine bölgesini ve sezaryen insizyonunu koruyarak kısa süreli duş alması konusunda cesaretlendiriniz. Gerektiği durumlarda rehbere uygun olarak 72 saat içinde izoimmunizasyon uygulanması Aşı protokolüne göre gerekiyorsa anne ve bebeğin bağışıklanmasını yapınız. Tüm lohusaların hafif egzersiz, dinlenmeye zaman ayırma bebeğin bakımı için yardım alma duyguları hakkında biriyle konuşma gibi öz bakım tekniklerini kullanma konusunda cesaretlendiriniz. Aile içi şiddeti gösteren herhangi bir delil için izlem yapınız. Demir desteğine devam ediniz.  Danışmanlık / Bilgilendirme
Doğumdan sonra iyileşmenin fizyolojik süreci hakkında bilgilendiriniz Aile planlaması danışmanlığı veriniz Bebek bakımı, anne sütü ve emzirme konusunda anneyi bilgilendiriniz ve en az 6 ay süre ile anne sütü verilmesi konusunda anneyi teşvik ediniz. Tüm kadınlara beslenme, fizik aktivite ve bebeği ile geçireceği zaman dahil planlanan aktiviteler hakkında öneriler sununuz. Yeterli miktarda sıvı ve yiyecek alımı hakkında hastayı teşvik ediniz. Tüm lohusalarla duygusal durumlarını, sahip oldukları aile ve çevre desteğini sorgulayınız ayrıca günlük olaylarla başa çıkmak için hangi stratejileri geliştirdiklerini sorgulayınız ve üzerinde tartışınız. Tüm lohusaları ve aile bireylerini sağlık personeli ile duygu durumunda veya ruh halinde herhangi bir değişiklik olduğunda konuşmaları konusunda cesaretlendiriniz. Doğum sonrası dönemde fertilizasyonun düzenlenmesi ve kontrasepsiyon sağlanması dahil cinsel konularda erkek ve kadına danışmanlık hizmeti sununuz. Özellikle anne ve bebek sağlığı açısından iki doğum arasında en az iki yıl olması gerektiği konusunu vurgulayınız. CYBE-HIV/AIDS danışmanlığı veriniz. Tüm kadınları aşağıdaki konular hakkında bilgilendiriniz: Perine ağrısı ve bakımı İdrar kaçırma ve idrar yapma Bağırsak faaliyetleri Halsizlik Baş ağrısı Sırt ağrısı Doğum sonrası dönemde emosyonel değişikliklerin ( kendisini gergin, endişeli, huzursuz ve sinirli hissetmesi ) genellikle doğum sonrası  dönemde 10-14. günlerde kendiliğinden geçebileceği  hakkında bilgilendirme yapınız. 8. Aşağıdaki tehlike işaretlerinin varlığında nereye başvuracakları konusunda bilgilendiriniz: Doğum sonrası dönemde lohusaların acilen sağlık kuruluşuna başvurmasını gerektiren tehlike işaretleri:
Vajinal kanama: Doğum sonrasında 20-30 dakika içerisinde 2-3’ten fazla peti kirletecek kanaması olması, pıhtılı kanama, sürekli kan gelişi ya da renginin parlak kırmızıya dönüşmesi Kanamanın azalmayarak artması Konvülsiyon (nöbet) geçirme Kan basıncında yükselme Solunum güçlüğü ve hızlı solunum Ciddi karın ağrısı Ateş Kötü kokulu akıntı İdrar yaparken ağrı veya idrar kaçırma Şiddetli baş ağrısı, bulanık görme  9. Tüm lohusalara doğum sonrası sağlık ve iyilik hali ile ilgili bilgileri içeren bir kitapçık doğumdan sonraki ilk üç gün içinde verilmeli ve kullanımı anlatılmalıdır.

E. DOĞUM SONRASI 2. HAFTA:
Doğum sonrası 2. hafta kontrolü Ulusal Anne Ölüm Araştırması sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda gerekli görülmüştür.
Doğum sonu taburcu olan lohusanın ikinci bakımı doğumu takip eden 15. günde ev veya sağlık kuruluşu gerçekleştirilmelidir.
Anneyi ve eşlik eden yakınlarını uygun şekilde selamlayınız. Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Anneye kendini nasıl hissettiğini, uyku ve dinlenme aralıklarını, uyum sorunlarını, yorgunluk veya halsizlik hissedip hissetmediğini sorunuz. Anneye yakınmalarını sorunuz: Kanama, akıntı, idrar problemleri, meme ve emzirme problemleri, depresyon vb. Kanama: Doğum sonrası ilk 2 gün kırmızı-vişne çürüğü renkte bir akıntı olağandır. 2-10 günler arası renk pembe-kahverengi hale döner. Lekelenme tarzında kanama doğumdan sonra özellikle emziren kadınlarda 6. haftaya kadar devam edebilir. İdrar problemleri: Doğum sonrası ilk 2 gün idrar miktarında artış normaldir. Takiben normal süre ve miktarda idrar yapılması gerekir. İdrar yaparken yanma veya idrar kaçırması sorgulanmalıdır. Küçük miktarda istem dışı idrar kaçırması olan lohusalara pelvik tabanı güçlendirmeye yönelik egzersizler öğretilmelidir. İdrar yaparken yanma veya idrarda renk değişikliği varlığında tam idrar tetkiki istenmelidir. Ağrı: Baş, sırt, göğüs, ve memelerde ağrısı olup olmadığı sorgulanmalıdır: Eğer perinede ağrı devam ediyorsa perine değerlendirilmelidir. Ağrıyı azaltmak için topikal soğuk uygulama veya analjezikler önerilebilir. Eğer loğusa gerilim veya migren tipi baş ağrısından şikayetçi ise sağlık personeli baş ağrısının ortaya çıkması ile ilgili faktörlerden kaçınılmasını öğütlemelidir. Sırt ağrısı genel populasyonda tedavi edildiği gibi yönetilmelidir. Memelerde ağrıdan şikayetçi ise meme problemleri (meme angorjmanı, mastit ve meme absesi vb) açısından değerlendirilmelidir. Çarpıntı ve nefes darlığı Bağırsak faaliyetleri: Eğer konstipasyon mevcut ise lifli besin ve sıvı alımının artırılması önerilmelidir. Bütün bunlara rağmen devam eden konstipasyon durumlarında hafif uyarıcı laksatif alımı önerilir Psikolojik durum değişiklikleri: Doğum sonu kaygı, depresyon gibi psikolojik problemlerin varlığında konsultasyon isteyiniz. Postpartum depresyon olgularının %10’da alta yatan neden postpartum tiroidit olabilir. Bu nedenle tedaviye yanıt vermeyen durumlarda troid fonksiyonlarının değerlendirilmesi için anneyi ilgili birime yönlendiriniz.  Muayene/müdahale yapılacak ise; Yapılacak muayene ve/veya müdahalenin amacını ve nasıl yapılacağını açıklayınız. Annenin yapılacak müdahale ve muayene ile ilgili onayını alınız. Annenin mahremiyetini göz önüne alarak mekanı düzenleyiniz. Varsa, önceki izlem kayıtlarını gözden geçirip, değerlendiriniz. Ayrıca her izlemde: Karşılaşılabilecek durumlar hakkında anne, eş ve aile üyelerini bilgilendiriniz. Olağandışı durumlarda hizmet alınacak sağlık kuruluşları hakkında anne, eş ve aile üyelerini  bilgilendiriniz  A. Muayene/müdahale
Vital bulguları (kan basıncı, vücut ısısı ve nabız) ölçünüz ve değerlendiriniz. Genel vücut muayenesi yapınız (bacaklarda ödem, tromboflebit, tromboz bulguları) Karın muayenesi yapınız (fundal yükseklik, aşırı dolu mesane) Perine muayenesi yapınız: Vajinal kanama miktarı, epizyotomi hattı, hemoroid kontrolü yapınız: Epizyotomi hattında açılma veya infeksiyon bulguları varsa uygun yaklaşım için yönlendiriniz. Hemoroid sorunu olan lohusalar konstipasyondan kaçınmak için gerekli önlemleri almalıdırlar ve yerel tedavi protokollerine göre yönetimleri yapılmalıdır. Ödemli veya prolapsus olmuş ve ağır hemoroidi veya rektal kanaması olan lohusalar mutlaka uygun yaklaşım için yönlendirilmelidir. Sezaryen olan hastalar için: İnsizyon yerini kontrol ediniz. Anestezi komplikasyonları açısından değerlendiriniz. Emzirmeyi gerçekleştirmesini sağlayınız. Emzirmeyi değerlendiriniz, gerekiyorsa emzirmeye yardımcı olunuz ve meme başını değerlendiriniz. Sevk kriterlerinden herhangi birinin varlığında protokollere göre sevk etme ve sevk sonrası geribildirim alarak tedavi ve izlem planı yapınız Anne- bebek ilişkisini değerlendiriniz.  Laboratuar
Hemoglobin ölçümü Tam idrar tahlili  Gerekirse CYBE-HIV/AIDS testi  Bakım
Hastanın kişisel temizlik ve bakımını (banyo, perine hijyeni) değerlendiriniz ve hastayı perine bölgesini ve sezaryen insizyonunu koruyarak kısa süreli duş alması konusunda cesaretlendiriniz. Aşı protokolüne göre gerekiyorsa anne ve bebeğin bağışıklanmasını yapınız. Tüm lohusaların hafif egzersiz, dinlenmeye zaman ayırma bebeğin bakımı için yardım alma duyguları hakkında biriyle konuşma gibi öz bakım tekniklerini kullanma konusunda cesaretlendiriniz. Aile içi şiddeti gösteren herhangi bir delil için izlem yapınız. Demir desteğine devam ediniz.  Danışmanlık / Bilgilendirme
Tüm kadınlara beslenme, fizik aktivite ve bebeği ile geçireceği zaman dahil planlanan aktiviteler hakkında öneriler sununuz. Yeterli miktarda sıvı ve yiyecek alımı hakkında hastayı teşvik ediniz. Tüm lohusalarla duygusal durumlarını, sahip oldukları aile ve çevre desteğini sorgulayınız ayrıca günlük olaylarla başa çıkmak için hangi stratejileri geliştirdiklerini sorgulayınız ve üzerinde tartışınız. Tüm lohusaları ve aile bireylerini sağlık personeli ile duygu durumunda veya ruh halinde herhangi bir değişiklik olduğunda konuşmaları konusunda cesaretlendiriniz. Doğum sonrası dönemde fertilizasyonun düzenlenmesi ve kontrasepsiyon sağlanması dahil cinsel konularda erkek ve kadına danışmanlık hizmeti sununuz. Özellikle anne ve bebek sağlığı açısından iki doğum arasında en az iki yıl olması gerektiği konusunu vurgulayınız. CYBE-HIV/AIDS danışmanlığı veriniz. Tüm kadınları aşağıdaki konular hakkında bilgilendiriniz: Perine ağrısı ve bakımı İdrar kaçırma ve idrar yapma Bağırsak faaliyetleri Halsizlik Baş ağrısı Sırt ağrısı Meme problemleri Doğum sonu dönemde emosyonel değişikliklerin( kendisini gergin, endişeli, huzursuz ve sinirli hissetmesi ) doğum sonrası  dönemde 10-14. günlerde kendiliğinden geçebileceği  hakkında bilgilendirme yapınız. Aşağıdaki tehlike işaretlerinin varlığında nereye başvuracakları konusunda bilgilendiriniz: Doğum sonrası dönemde lohusaların acilen sağlık kuruluşuna başvurmasını gerektiren tehlike işaretleri:
Vajinal kanama: Pıhtılı kanama, sürekli kan gelişi ya da renginin parlak kırmızıya dönüşmesi Kanamanın azalmayarak artması Konvülsiyon (nöbet) geçirme Solunum güçlüğü ve hızlı solunum Ciddi karın ağrısı Ateş Kötü kokulu akıntı İdrar yaparken ağrı veya idrar kaçırma Şiddetli baş ağrısı, bulanık görme Memelerde ağrı, ısı artışı v.b  8.   Tüm lohusalara doğum sonrası sağlık ve iyilik hali ile ilgili bilgileri içeren bir kitapçık doğumdan sonraki ilk üç gün içinde verilmeli ve kullanımı anlatılmalıdır

F. DOĞUM SONRASI 6. HAFTA:
Her ne kadar lohusanın bu bakımının klasik olarak doğumu takip eden 6. haftada yapılması önerilse de, doğum sonu 4–8. haftalar arasında yapılabilir.
Anneyi ve eşlik eden yakınlarını uygun şekilde selamlayınız. Annenin genel durumunu değerlendiriniz. Anneye kendini nasıl hissettiğini, uyku ve dinlenme aralıklarını, uyum sorunlarını, yorgunluk veya halsizlik hissedip hissetmediğini sorunuz. Doğum sonrası 6. haftaki anne izlemine, özellikle eşin katılmasını sağlayarak doğum ve doğum sonrası olaylarla ilgili neler hissettikleri tartışınız ve sorularını yanıtlayınız.lohusanın tıbbi hikâyesini dikkate alarak fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halini gözden geçiriniz.Bir önceki izlemdeki öykü kaydını değerlendirinizAnnenin herhangi bir şikâyeti veya problemi olup olmadığını sorgulayınız. (Kanama, akıntı, idrar problemleri, meme ve emzirme problemleri, depresyon vb. )Disparoni: Eğer lohusa cinsel ilişkinin yeniden başlaması konusunda anksiyete duyuyorsa bunun nedenleri onunla birlikte açığa çıkarılmalıdır. Eğer lohusa disparoni deneyimi yaşamışsa ve devam eden perine travması varsa, sağlık personeli perinenin değerlendirilmesini önermelidir. Cinsel ilişki sırasında rahatsızlığın giderilmesine yardımcı olmak için su bazlı kayganlaştırıcı kullanılması önerilebilir. Eğer lohusa cinsel sağlık sorunları ile ilgili anksiyetesini ifade etmeye devam ediyorsa bu durum ileri düzeyde değerlendirilmelidir. Kanaması doğum sonrası 6. hafta itibariyle kesilmeyen lohusa üst basamağa sevk edilmelidir. Eğer devam eden halsizlik lohusanın kendisinin veya bebeğinin bakımına etki ediyorsa altta yatan fiziki, psikolojik veya sosyal nedenler değerlendirilmelidir. Eğer loğusanın devam eden doğum sonrası kanaması varsa veya sürekli halsizlikten şikayetçi ise hemoglobin düzeyi değerlendirilmelidir. Muayene
Sistemik Muayene Vajinal muayene: Eğer ağrı şikâyeti varsa veya büyük bir vajinal yırtığı varsa bunun iyileşip iyileşmediğini görmek üzere lohusalarda vajinal muayene yapılmalıdır. Ancak vajinal muayenenin mutlaka yapılması konusunda görüş birliği yoktur. Laboratuvar
1.      Hemoglobin ölçümü 2.      Tam idrar tetkiki  Bakım
Demir desteğine devam ediniz. Modern aile planlaması yöntemi öneriniz ve/veya uygulayınız.  Danışmanlık / Bilgilendirme
Genel sağlık durumu ve sık görülen problemler hakkında doğum sonrası danışmanlık veriniz. Cinsel aktivitenin başlaması konusunu tartışınız ve olası disparoni hakkında bilgilendirme yapınız. Aile içi şiddeti gösteren herhangi bir delil için izlemeye devam ediniz. Aile planlaması yöntemi ve iki doğum arasının en az iki yıl olması konusunda bilgilendirme yapınız: Tekrar bebek sahibi olmak istiyorlar mı? Ne zaman düşünüyorlar? Hangi kontraseptif metodu kullanıyorlar? Ek korunma yöntemine ihtiyaçları var mı? soruları tartışılmalıdır. Anne sütü ve emzirme konusunda bilgilendirme ve değerlendirme yapınız.  Sevk kriterleri:
( Her bir izlemde aşağıdaki durumlardan herhangi birinin varlığında anneyi acilen sevk ediniz.)
Ani veya yoğun kan kaybı veya taşikardi, hipotansiyon, hipoperfüzyon dahil şok işaret ve bulguları ile beraber vajinal akıntı ve şuur düzeyinde oluşan değişiklikler mevcut ise: Şiddetli kanama: Temiz ped veya giysinin ıslanması 5 dakikadan daha kısa sürer. Hafif kanama: Temiz ped veya giysinin ıslanması 5 dakikadan daha uzun süre Diastolik kan basıncı 90 mmHg’nın üzerinde ve preklampsinin diğer bulguları eşlik ediyorsa veya diastolik kan basıncı 90mmHg ve üzerinde ve/veya 4 saat içinde 90 mmHg’nin altına düşürülemiyorsa. Konvülsyon (nöbet) mevcut ise Ciddi karın ağrısı ve/veya peritoneal irritasyon bulguları varsa Solunum güçlüğü ve hızlı solunum mevcut ise Şiddetli veya sürekli baş ağrısı, bulanık görme varsa İki ölçümde ateş 38°C’nin üstündeyse veya sepsisi düşündüren diğer işaret ve bulgular varsa Tek taraflı baldır ağrısı, kızarıklık, şişme mevcut ise Nefes darlığı veya göğüs ağrısından şikâyet ediyorsa Ciddi anemi mevcudiyeti veya bulguları varsa Hemoglobin 7 gr/dL ve altında ise Sürekli idrar kaçırma veya fekal inkontinans mevcut ise

Kan Hastalıkları Nedir ve Kan Hastalıkları Nelerdir?

Kan Hastalıkları Nedir? Kan Hastalıkları Nelerdir?

Bu sorunun yanıtını anlayabilmek için öncelikle kanın işlevlerini ve yapısını kabaca kavramak gereklidir. Bir erişkinin vücudunda bulunan kanın Hacmi Litre Maddeleri taşıyan organların Hormon denilen maddeler yardımıyla iletişim kurmalarını mümkün kılan vücuda giren yabancı madde ve mikropları temizleyen vücutta oluşan zararlı maddeleri atılmak üzere akciğer ve böbrek gibi organlara ulaştıran bir sıvıdır.

şartlar altında Kan Mineraller besin faktörleri Hormonlar organlardaki hücrelerin çoğalmaları ve kendilerini yenilemeleri için gerekli olan Proteinler normal sıvı halde kalmasını yaralanma halinde ise pıhtı oluşmasını sağlayan proteinler organların çalışmaları neticesinde oluşan toksik maddeler ve hücreler içerir. Kanın içinde bulunan hücreler kırmızı hücre (eritrosit) beyaz küre (beyaz kan hücresi lökosit) ve kan pulcuğu (trombosit) olmak üzere 3 çeşittir. Bu hücrelerin sırasıyla Oksijen ve karbon dioksid transferi vücudu mikroplar ve zararlı etkenlere karşı savunma ve kanama halinde pıhtılaşmayı sağlama işlevleri vardır. Kırmızı kan hücresinin içinde bulunan ve oksijen-karbon dioksid taşınmasını sağlayan moleküllere hemoglobin denilir. Kan hücreleri kemik iliğindeki kök hücreler tarafından üretilirler ve belli bir sürenin sonunda parçalanıp yıkılırlar. İlik sürekli olarak üretim yaptığı için kan hücrelerinin sayıları belli sınırlar içerisinde sabit kalır.

Lenf bezleri timus bezi ve dalak vücudun mikroplara ve zararlı etkenlere karşı korunmasında kanın beyaz hücreleri ile birlikte işbirliği halinde çalışırlar (bağışıklık sistemi). Lenf bezleri lenfosit adı verilen bir çeşit beyaz kan hücrelerinin mikroplarla savaşı öğrenmek üzere yetiştirildikleri küçük organlardır. Timus bezinin de benzer bir görevi vardır.

civarındadır. Kan organlara beslenmeleri ve kendi kendilerini yenilemeleri için gerekli olan Hematoloji biliminin ilgilendiği başlıca hastalık gurupları aşağıda özetlenmiştir

1. Kan hücrelerinin veya hemoglobin’in ilikteki üretimlerinde bozulma (değişik Anemi

2. Kan hücrelerinin yıkımlarının hızlanması (hemolitik anemiler İTP vb)

3. Kan hücrelerinin işlevlerinin bozulması (orak hücreli anemi değişik trombosit ve lökosit işlev bozuklukları vb)

4. Kanın pıhtılaşmasının bozulması (hemofililer von Willebrand hastalığı vb)

5. Kanın damar sistemi içinde gereksiz yere pıhtılaşması (tromboz akciğer tromboembolisi tromboflebit vb)

6. Kanı üreten ilik hücrelerinin ve lenf bezi hücrelerinin kanserleşmeleri (lösemiler lenfomalar myeloma vb)

-kansızlık- lökopeni ve trombositopeniler) Kan Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir
Halsizlik solukluk çabuk yorulma sık infeksiyon geçirme düzelmeyen ateş durduk yerde ya da hafif bir travma neticesinde ortaya çıkan kanamalar yaralanma halinde kanamaların uzun sürmesi boyunda koltuk altında ya da kasıklarda gittikçe büyüyen ağrısız şişlikler (beze) ve bir bacağın tümünde ya da diz altındaki kısmında ani gelişen ağrılı ödem (genişleme) kan hastalıklarında izlenen başlıca belirtilerdir (semptom).

Kan Hastalıklarının Teşhisinde Kullanılan Başlıca Yöntemler Nelerdir
Kan hastalıklarının teşhisi için çok değişik testlere baş vurmak gerekebilmektedir Kan hücrelerinin ve hemoglobin miktarının ölçülmesi (tam kan sayımı) hemoglobin alt tiplerinin elektroforez ile analizi kanın mikroskop altında incelenmesi (periferik yayma) kemik iliğinin incelenmesi (kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi) kan yapımı için gerekli olan demir vitamin B12 ve folik Asit düzeylerinin incelenmesi kan pıhtılaşmasının tetkik edilmesi kan hücrelerinin işlevleri ve yaşam süreleri ile ilişkili testler bağışıklık sistemi hücrelerinin ürettikleri Proteinlerin tetkik edilmesi kan hücrelerinin ya da onları üreten kemik iliği hücrelerinin kromozomlarının ve diğer yapı taşlarının tahlil edilmesi ve radyolojik incelemeler en sık ihtiyaç duyulan testlerdir.

Kansızlık Nedir? Demir Eksikliği Neden Olur
Kansızlık ya da anemi kırmızı kan hücrelerinin içinde bulunan ve oksijen taşımakla görevli olan hemoglobin molekülünün miktarında azalma olmasıdır. Anemi’nin çok çeşitli sebepleri vardır. Demir eksikliği bunlardan en sık görülenidir.

Demir hemoglobin molekülünün üretilmesi için gereklidir. Besinlerle demir alımının az olması ya da aşikar veya farkına varılamayan kanamalar nedeniyle vücuttan demir kaybının artması bu Mineralin eksikliğine yol açar. Bu eksikliğin yol açtığı başlıca rahatsızlık kansızlıktır.

Kansızlık halsizlik solukluk ve çabuk yorulma gibi yakınmalara sebep olur.

Demir eksikliği özellikle genç bayanlarda ergenlik çağında ve iyi beslenmeyen bebeklerde gelişmektedir.

Kan Transfüzyonu (Nakli) zaman Yapılır Kan Bağışı Yapmanın zararı Var mıdır
Kan günümüzdeki bilimsel imkanlar çerçevesinde yapılması mümkün olmayan dolayısıyla yalnızca gönüllü kişilerin bağışlarıyla temin edilebilen doğru kullanıldığında hayatlar kurtarabilen yanlış kullanıldığında ise alıcıda çok ciddi Sağlık sorunlarına yol açabilen değerli bir tedavi maddesidir. Bu nedenlerle kan bağışı sağlıklı bireyler için bir toplumsal sorumluluk doğru ve dikkatli kan kullanımı ise hekimler için bir görevdir. Kan bağışı yapacak kişiler dikkatli bir sağlık sorgulamasından geçirilmektedir. Sağlıklı kişilerde kan bağışlamanın korku ve endişeden kaynaklanabilen reaksiyonlar dışında sağlık üzerine olumsuz etkisi yoktur.

Şiddetli kanamalarda hastanın yaşamını tehlikeye sokan ya da yaşam kalitesini bozan ve ilaç tedavileriyle makul bir sürede düzeltilme ihtimali az olan kansızlıklarda kan pulcuğunun (trombosit) sayısının tehlikeli düzeylere düştüğü hallerde kan pulcuğu veya kandaki pıhtılaşma proteinleri azalmış olan kişilerde bazı kanamalı hallerde ya da kanama olması beklendiğinde kan ürünleri transfüzyonu gerekebilmektedir. Şiddetli kanamalar dışında genellikle tam kan nakli yapılmaması hastalara yalnızca vücutlarında eksik olan komponentin nakledilmesi tercih edilir.

Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi Niçin ve Nasıl Yapılır?
İlik kan hücrelerinin (= kırmızı hücre beyaz küre ve kan pulcukları) üretildikleri organdır. Kemik iliğinde kan hücrelerini doğuran ana hücreler vardır. Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi adı verilen tetkikler bu hücrelerin sayı yapı ve işlevleri konusunda bilgi elde etmeye yararlar. Böylelikle kan testleri radyolojik incelemeler gibi tetkiklerle tanıları konulamayan kan hastalıklarının teşhis ve tedavileri mümkün olabilmektedir.

1. Randevu Saatinde size reçetesi verilen kemik iliği iğnesi ile birlikte geleceksiniz. doktorunuz bazen çok yüksek sıcaklıklarda sterilize edilmek suretiyle bir çok kez kullanılabilen ve hastanede ya da ofisinde hazır bulunan iğneleri kullanmayı tercih edebilir. Bu durumda size işlem için iğne reçetesi verilmeyecektir.

2. İşlem için aç olmaya gerek yoktur. İlik örneği kemer hizasındaki kalça kemiğinin (= iliyak kemik) ön ya da arkasından veya göğüsün ortasındaki dikey kemikten (= sternum) alınır. Örneğin alınacağı yer açılacak şekilde giysilerinizi çıkardıktan sonra uygun pozisyonu almanız istenecektir. İşlem en sık olarak kalça kemiğinin arkasından yapılır. Bu durumda yüzükoyun yatmanız ya da sağ veya sol yanınıza yatıp üstte kalan bacağınızı karnınıza doğru çekmeniz istenecektir.

3. İlik örneğinin alınacağı sahadaki cilt baticon ya da benzeri bir lokal antiseptik ve Alkol yardımıyla iyice temizlendikten sonra cilt cilt altı doku ve kemiği kaplayan zar bir lokal anestetik ilaç iğnesi yapılarak uyuşturulur. Bu uyuşturma iğnesinin yapacağı ağrı kalçadan herhangi bir iğne yapılması sırasında hissedilen ağrıdan daha fazla değildir.

4. Uyuşma (= anestezi) sağlandıktan sonra ilik iğnesi sokulur ve kemik iliği (kandan biraz daha yoğun kıvamdadır) ilik iğnesinin arkasına monte edilen bir enjektör yardımıyla çekilir. Çekilen örnek enjektör içinde lam denilen küçük Camlar üstüde ya da küçük tüpler içinde laboratuara gönderilir. İlik iğnesinin sokulması fazla bir ağrı yapmayacaktır. Ancak ilik örneği enjektörle çekilirken bacağa doğru yayılabilen kısa süreli bir ağrı hissedilebilir. Doktorunuz bu kısa süreli ağrıya hazır olmanız için bu aşamada sizi uyaracaktır.

5. Yukarıda tarif edilen işlem kemik iliği aspirasyonu olarak adlandırılır. Doktorunuz bazen aspirasyon ile birlikte biyopsi yapılmasını da isteyebilir. Biyopsi aspirasyon işleminden hemen sonra ve genellikle aynı yerden alınır. Bu işlem ilik iğnesi yardımı ile çok küçük bir kemik parçasının çıkarılmasıdır. Bu sırada kısa süreli bir ağrı hissedilebilir.

6. Bütün bu işlemler yaklaşık 15-20 Dakika sürecektir. İşlem bittikten sonra iğne yeri pansuman yapılarak kapatılır. İşlemi yapan doktorun önerisine göre hemen ya da bir süre dinlendikten sonra kalkmanıza izin verilecektir.

7. Yara yerindeki pansuman 24-48 Saat tutulduktan sonra çıkarılabilir. Bu süre zarfında pansuman ıslanacak şekilde banyo yapılmaması gereklidir.

8. Uyuşturucu ilacın etkisi geçtikten sonra iğne yerinde hafif bir ağrı hissedilebilecektir. Yürümek bu ağrıyı hafifletebilir. İhtiyaç halinde doktora danışarak 4-6 Saatte bir parasetamol (minoset parol vb) isimli ağrı kesici ilaç alınabilir.

9. Yara yerinden şiddetli kanama gelişmesi halinde (nadiren olur) doktorunuzu aramanız uygun olacaktır.

İlik Nakli (Kök Hücre Nakli) Hangi Hastalara ve Nasıl Yapılır 
Kök hücreler kemik iliğinde bulunan ve kan hücrelerini üreten ana hücrelerdir. Allojeneik (dokuları uyan akrabadan) ve otolog (kendi kendinden) nakil olmak üzere başlıca iki çeşit kök hücre nakli vardır. Dokuları uyan akraba dışı kişilerden ve plasenta (eş) kanından kök hücre nakli yöntemleri de son yıllarda uygulanmaya başlanmıştır. Kök hücreler ilikte kalmayıp kana da çıkabilirler. Bu nedenle vericinin kemik iliğinden ya da aferez cihazları denilen kan işleme makineleri yardımıyla kandan toplanır ve hastaya damardan zerk edilirler. Nakledilen kök hücrelerin hastanın iliğine yerleşebilmeleri ve vücuda zarar vermemeleri için nakilden önceki Günlerden başlayıp işlemi takiben aylar-yıllar boyunca çeşitli ilaçların kullanılması gerekebilmektedir.

Günümüzde kök hücre naklinin en çok uygulandığı hastalıklar bazı akut lösemi çeşitleri kronik miyeloid lösemi ağır aplastik anemi ağır beta talasemi hastalığı bazı lenf tümörleri (= lenfoma) ve multiple myeloma hastalığıdır.

Lösemi nedir ? Tedavi edilebilir mi
Lösemi Kan Kanseri ya da ilik kanseri olarak da bilinen bir hastalıktır. Kemik iliğinde kan yapımından sorumlu hücrelerin kanserleşmeleri sonucunda gelişir ve aslında tek bir hastalık değildir; çok değişik tipleri vardır. Kanserleşen ilik hücreleri sağlıklı kan üretmedikleri gibi iliği istila etmek suretiyle sağlıklı kan üretebilecek hücrelere de yer bırakmazlar.

Lösemiler en kaba şekilde akut ve kronik olmak üzere 2 guruba ayrılabilirler. Akut lösemiler tedavi edilmedikleri zaman sıklıkla haftalar-aylar içinde ölümle sonuçlanırlar. Bu hastaların önemli bir bölümü Kemoterapi adı verilen ilaç tedavileriyle ya da ilik nakli (kök hücre nakli) ile iyileştirilebilirler. Kronik lösemili hastalar ise kendi seyirlerine bırakılmaları halinde sıklıkla yıllarca (hatta bazen on yıllarca) yaşayabilirler. Kronik lösemili hastaların ilaç tedavileriyle iyileştirilmeleri daha zordur. Bu hastalarda ilaç ve destek tedavileri genellikle tam iyileşme değil yalnızca yaşam kalitesinin düzelmesi ve hayat süresinin uzamasına olanak sağlayabilirler. Bazı tip kronik lösemiler kök hücre nakliyle iyileşebilirler.

Prematüre Anemisi

PREMATÜRE ANEMİSİ
 Fetal eritrositlerde oksijene afinitesi fazla olan HbF  yüksek, 2,3 difosfogliserat düzeyi  düşük olduğu için, dokulara yeterli oksijenin sağlanabilmesi  amacıyla intrauterin hayatta  fetusun hemoglobin düzeyi yüksektir. Bu nedenle hem term (1gm/dl) hem de prematüre  bebekler, erişkine kıyasla daha yüksek hemoglobin değerleriyle doğarlar. Gestasyon yaşına bakmaksızın bütün yenidoğanlarda doğum sonrası  hemoglobin düşüşü görülür. Bunun nedeni fetal eritrositlerin yaşam sürelerinin kısa  ve retikülosit sayısının intrauterin hayata kıyasla daha düşük olmasıdır. Ancak hemoglobin seviyesi düşse bile, oksijene afinitesi daha az olan ve bu sayede dokulara daha çok oksijen dağılmasını sağlayan HbA nın  artmaya ve HbF in düşmeye  başlaması nedeniyle, fazla hemoglobine ihtiyaç giderek azalır ve hemoglobin de giderek düşer. 8-12 haftalar arasında hemoglobin en düşük seviyeye ulaşır, dokulara oksijen taşınması yeterli düzeyin altına iner. Bu durumda, oksijene duyarlılığı az olan hepatik eritropoetinin yerini  doğumdan sonra  oksijene duyarlılığı fazla olan   renal eritropoetinin almış olması  sonucu, renal eritropoetin  yapımı stimüle olur, retikülosit  ve eritrosit yapımı artar, hemoglobin yükselir. Bu kendiliğinden düzelen hemoglobin düşüş ve yükseliş dönemine “fizyolojik anemi” denir.            Bu dönemi prematüre bebekler de yaşarlar ancak prematürelerde ortaya çıkan fizyoljik aneminin term bebeklere kıyasla bazı farklılıkları vardır. a) Prematüre eritrositlerinin yaşam süresi termlere kıyasla biraz daha kısadır, yıkım daha hızlıdır (Termde eritrosit yaşam süresi 70-90 gün, prematürede 40-60 gün)b)Eritrosit kitlesi ve demir depoları daha düşüktür.c)Büyüme hızları daha fazladır. Bu nedenle dolaşan total kan hacmi artar, eritrosit yapımı aynı hızda olmayacağı için hemodilüsyon ortaya çıkar.d)Prematürelerin metabolik ve biyokimyasal tetkikleri için sık sık kan alınması hemoglobinin daha da düşmesine sebep olure)Hemoglobinin en düşük seviyesine ulaşma zamanı, term bebeğe kıyasla daha erken postnatal yaştadır. (Term bebekte  8-12 haftalar, prematürede 4-8 haftalar)f) Prematürelerde eritropoetinin uyarılarak, yapımının artması  çok daha düşük hemoglobin değerlerinde mümkün olur (Term bebekte Hb 10-11 gm/dl de eritropoetin yapımı uyarılırken, prematürede 7-9 gm/dl de mümkün olabilir). Bunun nedeni intrauterin dönemde  oksijene duyarlılığı az olan  hepatik eritropoetinden henüz oksijene duyarlılığı fazla olan renal eritropoetin yapımına geçilememiş olmasıdır. Bu nedenle retikülosit te düşüktür.g) Eritropoetin uyarılsa bile demir depoları yetersiz olduğu için eritrosit yapımı da yetersiz olur.
Bütün bu farklılıklar nedeniyle prematüreler fizyoljik anemi dönemini daha yoğun yaşarlar ve zaman zaman anemi bulgularının ortaya çıkışı ile bu durum fizyolojinin dışına çıkar . “Prematüre anemisi” denen bu anemi şeklinde her zaman bulgu yoktur. Ortaya çıkan bulgular ise genellikle nonspesifiktir ve perfüzyona, kardiyorespiratuvar fonksiyona ve metabolik duruma ait bozukluklar şeklinde olur. Büyüme ve kilo almada duraklama, taşikardi, takipne,  apne görülebilir.  
TEDAVİ:1) Eritropoetin Tedavisi:Prematüre anemisinde eritropoetin ve retikülosit değerlerinin düşük bulunması, tedavide eritropoetin uygulanmasının yararlı olabileceği fikrini ortaya atmış, yapılan ilk çalışmalarda, retikülosit sayısında artma ve transfüzyon ihtiyacında azalma şeklinde olumlu sonuçlar alınmış olmakla birlikte, daha sonraki çalışmalarda çelişkili  sonuçlar  elde edilmiştir. Bu nedenle eritropoetinin prematüre anemisinde kullanımı rutin olarak önerilmemektedir. Ayrıca son yıllarda eritropoetinin vasküler proliferasyonda  rol oynadığı, bu nedenle bazı tümörlerde progresyona neden olduğu, erişkin çalışmalarında gösterilmiştir. Benzer şekilde prematüre retinopatisinin prognozunu olumsuz etkileyip etkilemeyeceği konusunda da  bilgiler yetersizdir. Ancak eritropoetin uygulanan merkezlerde ek olarak 2-6 mg/kg/gün demirin oral olarak verilmesi, prematürelerin büyümelerinin daha iyi olması ve transfüzyon ihtiyaçlarının daha az olması açısından yararlı   gibi görünmektedir.2)Demir Tedavisi: İntrauterin hayatta demirin depolanması çoğunlukla son trimesterdadır. Bu nedenle prematüreler demir eksikliği riski altındadırlar ve eksiklik, gestasyon yaşı küçüldükçe daha erken ortaya çıkar. Buna karşılık küçük prematürelere çok sayıda yapılan eritrosit transfüzyonlarının bu bebeklerde demir birikimine neden olduğu, (Eritrosit suspansiyonunun her mililitresi vücutta 0.5-1.0 mg demir yükü oluşturur.) bu nedenle çok sayıda transfüzyon yapılmış prematürelerde genellikle 6 aya kadar demir suplemetasyonu gerekmediğini savunan çalışmalar vardır. Genel öneri doğumdan sonraki sık transfüzyon döneminde demir verilmeye  başlanmaması,  uygulamaya gestasyon yaşına ve doğum ağırlığını dikkate almadan transfüzyon ihtiyacının en aza indiği   4-8 haftadan itibaren 2-4 mg/kg/gün dozunda verilmesi ve12-15 aya kadar  devam edilmesi şeklindedir. Prematüre anemisinin  önlenmesi ve transfüzyon ihtiyacının azaltılması amacıyla folat, Vitamin E ve B-12 uygulamaları ile ilgili araştırma sonuçları çelişkili olup henüz rutin uygulama önerisi yoktur. 3)Transfüzyon tedavisi: Prematürelerin stabil döneme geçisine kadar olan ilk ayı içinde aneminin düzeltilmesi için transfüzyon uygulanmalı ve transfüzyon için eritrosit suspansiyonu kullanılmalıdır. Önceki uygulama protokollarında prematüreler için daha yüksek hemoglobin değerleri önerilirken, son yıllarda hem transfüzyona bağlı enfeksiyonları azaltmak hem de transfüze edilen eritrosit suspansiyonlarından açığa çıkacak olan demirin prematüre retinopatisi riskini arttırmasını önlemek amacıyla daha düşük hemoglobin değerlerinde transfüzyon uygulanmasına geçilmiştir.  2006 yılında standardize edilmiş ve  yayınlanmış eritrosit transfüzyon kriterlerine göre:a)Orta-ciddi ventilasyon uygulanan  prematürede (MAP>8 cmH2O ve FiO2 gereksinimi >0.40) uygulananlarda Hb ≤ 11 gm/dl veya Hmt  %35 ise transfüzyon yapılmalıdırb) Hafif ventilasyon ya da CPAP uygulanan  prematürede ( ≥ 6 cmH2O ve FiO2 gereksinimi >0.40) uygulananlarda  Hb ≤ 10 gm/dl ya da Hmt %30 ise transfüzyon yapılmalıdırc)Mekanik ventilasyon ihtiyacı olmayıp sadece oksijen desteği alanlarda Hb≤ 8 gm/dl ve Hmt % 25 ise ve beraberinde aşağıdakilerden bir veya birkaçı mevcutsa transfüzyon yapılmalıdır1) Taşikardi (KTA > 180/dk) veya takipne ( SS > 60/dk) 24 saatten daha uzun        bir süredir varsa            2)Son 48 saat içinde CPAP basıncını %20 arttırmak gerektiyse            3)Son 48 saat içinde FiO2 değerini %10 arttırmak gerektiyse            4)Son 48 saat içinde hava akışını 4 kat veya daha fazla arttırmak gerektiyse5)Son 4 gündür  ≥120kal/kg/gün kalori alıyor iken  10 gm/kg/gün den daha az     kilo alımı oluyorsa6)Sık apne ve bradikardi oluyorsa (  son 24 saat içinde ≥ 10 apne atağı ya da ≥    2 balon-maske gerektirecek kadar ağır apne atağı )7)Son 72 saat içinde cerrahi girişim yapılacaksad)Hiç semptomu olmayanlarda Hb ≤7 gm/dl ve Hmt ≤ %20 , absolu retikülosit sayısı <%2 ise   transfüzyon yapılmalıdır.Transfüzyon 15-20 ml/kg uygulanmalı, tercihen  iki parçaya bölünerek verilmelidir .  Bir donörden alınan kanın birkaç torbaya bölünerek, aynı donöre ait eritrositin kullanılması, farklı donörlerden alınan eritrositlerin verilmesi ile ortaya çıkabilecek transfüzyon yan etkilerinden korunma açısından yararlıdır. Son yıllarda tek donöre ait eritrositlerin torbalara bölünerek steril koşullarda 35-40 gün muhafaza edilebilmesi, taze eritrosit gereksinimini de ortadan kaldırmıştır. Prematürelerde laboratuvar tetkik sayılarının daha aza indirilmesi ve mikro düzeyde kan hacmi ile çalışan sistemlerin kullanılması, transfüzyon sayısını azaltma açısından önemlidir.

            KAYNAKLAR:1)Bell EF. When to transfuse preterm babies Arch.dis chil Fetal Neonatal Ed. 2008;93:F469-4732)Rao R, Georgieff MK. Iron therapy for preterm infants. Clin Perinatol. 2009;36:27-423)Bishara N, Ohls RK. Current controversies in the management of anemia of prematurity. Semin Perinatol 2008;33:29-344)Kohorn IV, Ehrenkranz RA. Anemia in the preterm infant:Erythropoietin versus erythrocyte transfusion-It’s not that simple. Clin Perinatol 2009;36:111-1235)Murray NA, Roberts IAG. Haematology. In: Rennie JM (ed.) Roberton’s Textbook of Neonatology.  Elsevier-Churchill Livingstone  4th ed. China,  2005; 739-7726)Blanchette V, Dror Y, Chan A. Hematology.  In: MacDonald MG, Seshia MMK, Mullet MD. (eds.) Avery’s Neonatology, Pathophysiology and Managemet of the Newborn. Lippincott Williams-Wilkins, 6th ed. Philadelphia, 2005; 1169-12347) Mentzer WC, Glader BE. Erythrocyte disorders in infancy In: Taeusch HW, Ballard RA, Gleason CA (eds.) Avery’s Diseases of the Newborn  Elsevier-Saunders 8th ed. Philadelphia, 2005;1180-1214

Elisa ve Hematoloji Laboratuvarlarında Çalışılan Testler İçin Örnek Bilgilendirme Formu

Elisa ve Hematoloji Laboratuvarlarında Çalışılan Testler İçin Örnek Bilgilendirme Formunu İndirmek İçin Buraya Tıklayınız.

Alternatif İndirme Adresi

1)TAM KAN =CBC=Hemogram Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Aynı gün Numune Türü EDTA’lı tam kan Numune Tüpü Mor kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Tüpler karıştırıcıda 2-3 dakika karıştırıldıktan sonra  cihaza verilir. Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli, numuneler, yetersiz kan miktarı  Numune Miktarı 2 ml Referans Değerler Beyaz kan hücreleri referans değerleri=WBC= 4.0-11.0 K/μLKırmızı kan hücreleri referans değerleri=RBC=3.80-6.50 M/ μLHemoglobin= 11.5-18.0 g/dLHematokrit= % 37.0-50.0Mean corpuscolar volume= ortalama eritrosit hacmi=MCV=76-96 fLMean corpuscolar hemoglobin= ortalama eritrosir hemoglobin=MCH=27.0-32.0 PgMean corpucoler hemoglobin consantration= ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu= MCHC=30.0-35.0 g/dLRed Distribution Width C.V. = RDW=Kırmızı kan hücresinin bütün kan hücrelerine oranı= % 11.5-14.5Platelet= trombosit sayısı=Plt=150-400 K/μLMean platelet volume= MPV=ortalama platelet hacmi= 8.0-12.0 fLPlatelecrit=Pct=% 0.100-0.500 Platelet Distribution width corpuscular volume= kan hücreleri platelet oranı= PDW= % 8-18Lenfosit=Lym=1.5-4.0 K/ μLMonocyte=Mon=0.0-0.8 K/ μLNeutropil=Neu= 2.0-7.5 K/ μLEosinophil= Eos= 0.0-0.4 K/ μLBasophil=Bas=0.0-0.1 K/ μL Panik Değerler Hematokrit   (Htc) : <%20,0        -        >%60,0 Hemoglobin ( Hgb): <7,0gr/dl     -        >20,ogr/dlLökosit (WBC  )     :<2.000mm3  -       >30.000 mm3Platelet   (Plt)          :<40,000mm3  -     >1.000.000
2) SEDİMENTASYON=ESR=Eritrosit Sedimentasyon Hızı Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 1 saat sonra Numune Türü sitratlı’lı t kan Numune Tüpü siyah kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli, ve yetersiz numuneler veya fazla miktarlarda alınan numuneler Numune Miktarı 2 ml sitrat + kan ) Referans Değerleri  E: <15mm/hK: <20 mm/h Diğer Bilgiler

3) PROTROMBİN ZAMANI Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 1 saat sonra Numune Türü sitratlı’lı t kan Numune Tüpü Mavi  kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli, ve yetersiz numuneler veya fazla miktarlarda alınan numuneler Numune Miktarı 2 ml sitrat + kan ) Referans Değerleri  Protrombin zamanı :  12sn    -14 snProtrombin aktivitesi:             -  % 100INR                              :             -   1.00

Panik değer Protrombin     zamanı:   <10sn         -    > 1.5snProtrombin aktivitesi :   <% 40        -    > % 140 INR:                                  <0.6            -    > 1. 5

4) APTT Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 1 saat sonra Numune Türü sitratlı’lı t kan Numune Tüpü Mavi  kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli, ve yetersiz numuneler veya fazla miktarlarda alınan numuneler Numune Miktarı 2 ml sitrat + kan ) Referans Değerleri  APTT: 35sn  -   40 sn

Panik değer APTT:  < 20 sn     -    > 60 sn

5) FİBRİNOJEN Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 1 saat sonra Numune Türü sitratlı’lı t kan Numune Tüpü Mavi  kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli, ve yetersiz numuneler veya fazla miktarlarda alınan numuneler Numune Miktarı 2 ml sitrat + kan ) Referans Değerleri  FİBRİNOJEN:200 mg/dl  -  400 mg/dl

Panik değer FİBRİNOJEN: <150mg/dl  -   > 800gr/dl Fevzi bey söyledi 
3) PERİFERİK YAYMA Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 1 saat sonra Numune Türü EDTA’lı tam kan Numune Tüpü Mor kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Pıhtılı, hemolizli,  ve yetersiz numuneler Numune Miktarı 1-2 ml Referans Değerleri
DİĞER BİLGİLER…

BRUCELLA ROSE BENGAL=Brucella Slide Test Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Aynı gün Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı, sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, , yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

BRUCELLA AGLÜTİNASYON Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 iş gününden  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

BRUCELLA COOMS Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 iş gününden  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

SEROLOJIK TETKİKLERSerolojik tetikler için numunenin 45 dakika içinde laboratuara ulaşması gereklidir

ASO Streptolizin O Antikoru, Antistreptolizin-O Çalışma Zamanı haftada 5 gün  çalışma saatleri  ( 08.00- 16.00) Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri : 0,00 – 200 UI/ml DİĞER BİLGİLER…

CRP (C-Reakrif protein) Çalışma Zamanı haftada 5 gün  çalışma saatleri  ( 08.00- 16.00) Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  0,00 – 8,00 mg/L DİĞER BİLGİLER…

RF (Romatoid faktör) Çalışma Zamanı haftada 5 gün  çalışma saatleri  ( 08.00- 16.00) Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

Gruber-Widal (TİFO) Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

VDRL-RPR (SİFİLİZ TESTİ) Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

ASO Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

ASO Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Örnek alındıktan 2 -3 saat sonra  sonra saat 14:00 da grup sekreterliklerinden alınabilir. Numune Türü Serum Numune Tüpü Kırmızı sarı kapaklı biyokimya tüpü Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 20 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır. Numuneyi Red Kriterleri Hemoliz, yetersiz numune Numune Miktarı 3 -5ml Referans Değerleri  negatif DİĞER BİLGİLER…

) KAN GRUBU Çalışma Zamanı Her gün Sonuç Verme Süresi Numune laboratuara ulaştıktan yaklaşık 10 dakika sonra Numune Türü EDTA’lı tam kan Numune Tüpü Mor kapaklı tüp Numune Toplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Numune alındıktan sonra 10 dk. içinde laboratuara ulaştırılmalıdır Numuneyi Red Kriterleri Tüp üzerinde gerekli bilgilerin eksikliği Numune Miktarı 1- 2 ml Referans Değerleri
DİĞER BİLGİLER…

ELİZA TETKİKLERİEliza tetkikleri için numunenin 45 dakika içinde laboratuara ulaşması gereklidirI.Anti-HBsSinonim: HBs-AbÇalışma Zamanı: Her günSonuç Verme Zamanı: Saat 10:30’a kadar laboratuara ulaşan numuneler aynı gün, sonrakilerertesi günNumune Türü: SerumNumune Miktarı: 5 ml kanNumune Kabı: Kırmızı kapaklı biyokimya tüpüReferans Değerleri: NegatifNumune Ret Kriterleri: Aşırı hemoliz, lipemi, ikter2.HBsAgSinonim: Hepatit-B Surface AntigenÇalışma Zamanı: Her günSonuç Verme Zamanı: Saat 10:30’a kadar laboratuara ulaşan numuneler aynı gün, sonrakilerertesi günNumune Türü: SerumNumune Miktarı: 5 ml kanNumune Kabı: Kırmızı kapaklı biyokimya tüpüReferans Değerleri: NegatifNumune Ret Kriterleri: Aşırı hemoliz, lipemi, ikter3.Anti-HCVÇalışma Zamanı: Her günSonuç Verme Zamanı: Saat 10:30’a kadar laboratuara ulaşan numuneler aynı gün, sonrakilerertesi günNumune Türü: SerumNumune Miktarı: 5 ml kanNumune Kabı: Kırmızı kapaklı biyokimya tüpüReferans Değerleri: NegatifNumune Ret Kriterleri: Aşırı hemoliz, lipemi, ikter4.Anti-HİVSinonim: Human Immunodeficiency Virüs AntikoruÇalışma Zamanı: Her günSonuç Verme Zamanı: Saat 10:30’a kadar laboratuara ulaşan numuneler aynı gün, sonrakilerertesi günNumune Türü: SerumNumune Miktarı: 5 ml kanNumune Kabı: Kırmızı kapaklı biyokimya tüpüReferans Değerleri: NegatifNumune Ret Kriterleri: Aşırı hemoliz, lipemi, ikter

Acil Olarak Bildirilmesi Gereken Laboratuar Tetkikleri

Acil Olarak Bildirilmesi Gereken Laboratuvar Tetkik Değerleri Formunu İndirmek İçin Buraya Tıklayınız

 …………………………………………………….HASTANESİ
EK-3     ACİL OLARAK BİLDİRİLMESİ GEREKEN KRİTİK TEST DEĞERLERİ FORMU
TETKİK YAŞ TEST DEĞERİ Düşük Yüksek Kan Şekeri

Kan Gazı

D Dimer

Troponin

Kontrastlı görüntüleme çalışmaları öncesi istenen Kreatinin ve elektrolitler

BUN

Beyaz küre Erişkin (16-99) 1500/mm3 15000/mm3 Hematokrit Erişkin (16-99) %15 %55 Hemoglobin Erişkin (16-99) 7g /dl 18g/dl Trombosit Erişkin (16-99) 30000/mm3 1000000/mm3 Protrombin  Zamanı 0-99 40 sn aPTT 0-99 90 sn Kan kültürü 0-99 Pozitif BOS Gram boyama ve kültür 0-99 Pozitif Steril vücut sıvılarından kültür 0-99 Pozitif ARB boyama ve kültür 0-99 Pozitif Malarya ya da diğer kan parazitleri 0-99 Pozitif Hızlı antijen testleri (Cryptococcus, grup B streptokok, H.influenza tip b, N. menengitidis) 0-99 Pozitif
Salmonella, Shigella, gaita kültürleri 0-99 Pozitif Hepatit, sifiliz ve HIV 0-99 Pozitif a.       Testin istemi ve sonuçlanması arasındaki süre içinde temas kurulamaması durumunda, kritik test sonucunun kime iletileceği konusunda karara varılır. Kritik test sonuçlarının iletileceği alternatif kişiler; test istemi yapan tabiple aynı branştan başka bir tabip, kat tabibi veya baştabip/yardımcıları ya da sorumlu hemşire olabilir.b.      Yoğun bakımlarda (YBÜ) yatak başında kan gazında elektrolit ve/veya glukometre ile kan şekeri ölçümü yapıldı ise ilgili tabibe haber verme sorumluluğu YBÜ hemşiresine aittir. HAZIRLAYAN:
ONAYLAYAN: Mikrobiyoloji Uzmanı:Radyoloji Uzmanı:Patoloji Uzmanı:
Klinik Şefi:

>>> Acil Olarak Bildirilmesi Gereken Laboratuvar Tetkikleri <<<
Formu alternatif olarak BURAYA TIKLAYARAK da indirebilirsiniz.

–> BİLGİ FORMLARI ANA SAYFASINA DÖN <–

Asit Baz Dengesi ppt

Asid-Baz Dengesi

Sunuda bulunan bir kısım;

Asit: ortama H+ iyonu veren
Asitin gücü ortama H+ verme yeteneğine bağlıdır.

Baz: ortamdan H+ iyonu alan

pH; bir solüsyondaki H+ iyon konsantrasyonunun negatif logaritmasıdır.

Vücut sıvılarında H+ iyon konsantrasyonu 40×10-9

* Hem asid hem de alkali oluşumu diyetle yakından ilişkilidir.
* Lisin, Arginin, Metionin, Sistin (H2SO4 ) gibi amino asidler ve organofosfatlar (H3PO4 ) asidik diyeti oluştururlar.
* Glutamat, Aspartat gibi amino asidler, Asetat, Sitrat gibi organik anyonlar alkali diyeti oluştururlar.
* Genel olarak yüksek protein ve organofosfat içeriği olan hayvansal gıdalar asidik diyeti oluştururken, organik anyonlardan zengin bitkisel gıdalar alkali diyeti oluştururlar.
* Diyet dışında, organizmanın ürettiği asid oluşumu da vardır ve günlük miktar yaklaşık 1mEq/kg dır.
* Örnek olarak, pirüvik asid, asetik asid, laktik asid verilebilir (non-volatil asid)
* Karbohidratlar, yağlar ve proteinlerin CO2 de oksidatif metabolizması
* H2SO4 oluşturmak için sulfidril gruplarının oksidasyonu
* H2PO4 oluşturmak için fosfoprotein, fosfolipidler ve nükleik asitlerin hidrolizi
* Karbohidratlar, yağlar ve proteinlerin organik asitlere tam olmayan metabolizması sonucu volatil asidler oluşur.

Asid-Baz Dengesinde Böbreğin Rolü :
* Filtre edilen bikarbonatın geri emilimi Glomerulde 4,500 mmol HCO3 filtre edilir %90 proksimal tubulden %10 distal tübülden geri emilir.
* Bikarbonat sentezi
* Distal tübülde hidrojen iyon sekresyonu amonyum yapımı (proksimal tübül)

Tamponlar :
* Solutler, sıvı ortamda H+ alarak ya da vererek pH değişikliklerini minimize eder
* Fizyolojik tamponlar
- hemoglobin
- plazma proteinleri
- Fosfat bileşikleri
- kemik
- bikarbonat/karbonik asit

>>>Devamı için lütfen sayfadaki indirme adreslerinden herhangi birini kullanarak sunumun tamamını bilgisayarınıza indiriniz.

Yazar: Doç.Dr. Mustafa Balal

Konuyla ilgili aramalar: ppt , pps , pptx , ppsx , görüntülü anlatım , sunum, powerpoint, slayt , slaytşov , ph nedir , Asit Baz Homeostazisi : Proksimal Tubul , Proksimal HCO3- geri emilimi , Üriner Tamponlar , Asit Baz Homeostazisi :Amonyak oluşumu , Distal H+ Sekresyonu , Basit Asit Baz Bozuklukları , Metabolik Asidoz , Winters formülü , Anyon Açığı (Gap) , Yüksek anyon gap nedenleri Metabolik Asidoz , Hiperkloremik (anyon açığı normal) , Metabolik asidozda klinik , Metabolik Asidoz Tedavisi , Metabolik alkaloz , Metabolik Alkaloz Tedavisi , HCO3- tedavi riskleri , Respiratuar Asidoz , Respiratuar asidoz nedenleri , Respiratuar alkaloz , Respiratuar alkaloz nedenleri , slideshow

–> SUNUMLAR ANA SAYFASINA DÖN <–

Asit Baz Dengesi Adlı Sunumu İndir    Alternatif İndirme

Kan Bileşeni istek formu (Transfüzyon Merkezi)

>>> Transfüzyon Merkezi Kan Bileşeni istek formu <<<

HastanınAdı Soyadı:                                                    İstek Tarihi:Protokol Numarası:                                        Kullanım tarihi ve saati: Doğum Tarihi:     Ön tanı:Cinsiyeti:                                                        Servis:
Kan ürününün ne için istendiğiAmeliyat                            Hemoglobin yükseltmek                     Exchange transfüzyonTrombositopeni                  Koagülasyon bozukluğu                     Diğer:………………..

İstenen kan/kan ürününün cinsi miktarıEritrosit süspansiyonu                          …………………………ünite / ml
Taze donmuş plazma                           ………………………… ünite / ml
Trombosit süspansiyonu (tam kandan)      ………………………… ünite / ml
Trombosit süspansiyonu (aferez ile)    ………………………… ünite / ml
Kriyopresipitat                                     ………………………… ünite / ml
Taze kan                                              ………………………… ünite / ml
Diğer:………..                                     ………………………… ünite / ml

Ek işlem istemi Lökosit filtrasyonu IşınlamaYıkama

Eski Kayıt Bilgileri Hastanın eski kaydı var mı? Hastanın bilinen kan grubu

Hasta öyküsünde herhangi biri var mı?: AntikorTransplantasyon Transfüzyon Transfüzyon reaksiyonu Geçirilmiş gebelikFetomaternal uyuşmazlıkİlişkili olabilecek diğer öyküler/özel durumlar
HEKİM ADI-SOYADI İMZA
>>> sayfanın altındaki bağlantıları tıklayarak formu indirebilirsiniz. <<<

–> BİLGİ FORMLARI ANA SAYFASINA DÖN <–

Kan Bileşeni İstek Formunu İndir    Alternatif İndirme

Solunum Yetmezliği Klinik Yaklaşım

Solunum Yetmezliği: Fizyopatoloji ve Klinik Yaklaşım

Sunuda bulunan bir kısım;

Gazların akciğerden dokulara taşınması hemoglobinin rol oynadığı bazı reversibl reaksiyonlar sonucu olmaktadır. Bir gram hemoglobin 1.33 ml oksijen bağlar ve oluşan bu komplekse oksihemoglobin adı verilir. Bir hemoglobin molekülü dört molekül okisjen O2 bağlayabilmektedir.Bu olay hem kompenenti sayesinde gerçekleşmektedir. Bir molekül O2′nin bir hem kompenentine bağlanması diğer hem bölgelerindeki ligandların afinitesini etkiler.

>>>Devamı için lütfen sayfadaki indirme adreslerinden herhangi birini kullanarak sunumun tamamını bilgisayarınıza indiriniz.

Yazar: Bilinmiyor

Konuyla ilgili aramalar: slayt , ppt , pps , pptx , ppsx , solunum yetmezliğiyle ilgili makale , solunum yetmezliği tanı ve tedavisi

–> SUNUMLAR ANA SAYFASINA DÖN <–

Solunum Yetmezliği Klinik Yaklaşım Adlı Sunumu İndir    Alternatif İndirme

Sonraki Yazılar »