Akciğerlerin anatomi ve fonksiyonları

Akciğerlerin vücuttaki görevleri nedir ?
AkciÄŸerler göğüs boÅŸluÄŸunda bulunan nefes alma organlarıdır. SaÄŸ ciÄŸer lop diye adlandırılan üç kısımdan oluÅŸur. Sol ciÄŸerin ise iki lop’u vardır. CiÄŸerler aÄŸaçları andırır. BronÅŸ tüplerini çevreleyen sünger benzeri dokulardan oluÅŸmuÅŸtur. CiÄŸer dokusu, etrafı küçü­cük kan hücreleri ile aÄŸ gibi çevrili yaklaşık 300 milyon hava torbacıklarından oluÅŸmuÅŸtur.

CiÄŸerlerin fonksiyonu nedir ?
Ciğerler vücuda nefesle giren havadan oksijen çıkarırlar ve kan dolaşımı ile ciğerlere giren karbondioksiti serbest bırakırlar. İnsan nefesi dışarı verirken karbon dioksit ve bir miktar su, buhar ha­linde vücuttan çıkar.

Bir kişinin «zayıf ciğerleri var» deyimi doğru mudur ?
Hayır. Bu sözle, genellikle bir insanda verem veya bronşit gibi ciğerlerinde bir hastalık olduğu belirtilmek istenmektedir.

Ciğer hastalıkları ırsî olabilir mi ?
Hayır. Ciğer hastalıkları (genellikle verem) ailelerde bir kişiden fazlasında rastlanırsa da bu durum irsiyetten değil bulaşmadan ile­ri gelmiştir. Bir anne baba veya büyükbaba ya da büyükanne ken­disinin veremli olduğunu bilmezse bu hastalığı çocuğuna veya to­rununa bulaştırabilir.

Havanın temiz olmadığı kentlerde yaşamaktansa havanın temiz ol­duğu kır alanlarında yaşamak daha sıhhî midir ?
Genellikle evet. Burunda, boğazda ve bronş borularında nefes zor­lanmasına yol açan tahriş edici tozlar ve pis kokulu dumanlara kentlerde çok daha fazla rastlanır.

Temiz olmayan havayı teneffüs etmekle ne gibi durumlar meydana gelebilir ?
Havadaki duman, buhar, dumanlı sisler vb. zar astarlarını tahriş ederek bu dokuların, enfeksiyona (iltihaplanmaya) ve muhtemel tümör oluşumuna karşı korunma dirençlerini azaltırlar.

Ä°nsanlar ciÄŸerlerini ne kadar ara ile muayene ettirmelidirler ?
Yaklaşık yılda bir kere. Sıhhatli insanlar, eğer daha sık olmaları gereği görülmemişse, her yıl veya iki yılda bir, bir göğüs röntgeni aldırmalıdırlar.

Röntgen yoluyla ciğer hastalıkları her zaman teşhis edilebilir mi ?
Genellikle evet. Bazen kesin bir teşhis yapılabilmesi için, çeşitli zaviyelerden röntgen filmleri alınması gerekebilir. Ancak bunların tetkikinden sonra doktor kesin teşhisi koyabilecektir.

Tütün kullanmak ne gibi zararlar meydana getirebilir ?
Burun, hançere, bronş boruları ve ciğer dokularında yer yer tah­riş edici etkiler meydana getirebilir. Şüphesiz fazla tütün kullan­mak kronik bronşit (bronşiektazi), amfizem ve akciğer kanserinin gelişmesi için zemin hazırlayıcı nitelikler oluşturabilir.

Balgam çıkaran kronik öksürme neyi ifade eder ?
Hançere, soluk borusu veya bronş tüplerinde tahriş veya enfeksiyon belirtilerini ifade edebilir. Ayrıca doktora başvurmayı gerektirir.

Ağızda toplanan balgam çıkarılmalı veya yutulman mıdır ?
Yutulmaması gereklidir; çünkü hazım sistemini bozabilir. Ayrıca böyle bir balgamda verem mikropları bulunduğu takdirde bağır­saklarda enfeksiyona yol açabilir. Balgamlar bez veya kâğıt men­dillere ya da taslara çıkarılmalı, böylece mikropların yayılma im­kânları önlenmelidir.

Öksürükle kan çıkmasının en önemli anlamı nedir ?
Bir hasta kan tükürdüğü zaman onda verem veya ciğerinde tümör olup olmadığını tesbit etmek çok önemlidir. Bunlar kan tükürme­sini getiren eh önemli durumlardır. Ancak boğazda, gırtlakta veya bronş tüplerindeki bir kan damarında meydana gelen küçücük bir çatlama da, kan tükürülmesine neden olabilir. Bunun için böyle bir durum, muhakkak surette verem veya kanser olduğunun be­lirtisi değildir.

Fazlasıyla sıcak havanın solunum yoluyla ciğerlere girmesi, ciğerler için zararlı olabilir mi ?
Fazlasıyla sıcak buharın teneffüs edilmesiyle broş boruları ve ci­ğerlerin astarları, ciddî şekilde yanabilir. Bu özellikle endüstri yer­lerindeki kazalarda meydana gelir.

Çok soğuk havanın teneffüsü ciğerler için zararlı olabilir mi ?
Kutup bölgeleri veya çok yüksek irtifalarda fazlasıyla soğuk hava­nın derin nefes alınmasıyla vücuda girmesi nefes borusu ve bronş boruları astarlarında soğuk çatlakları meydana getirebilir ve bu durum zatürreeye sebebiyet verebilir.

Görevini yapamayan bir ciğerin ameliyatla çıkarılmasından sonra insan normal yaşantısını sürdürebilir mi ?
Kalan ciğer normal görevlerini yapmaktaysa evet. Hareket kısıt­lanmaları, kalan ciğerin zedelenme derecesine bağlıdır.

Atelektazi

Atelektazi nedir ?
Ciğer dokularının çökmesi sonucu ciğerin havasız kalmasına yol açan bir durumdur.

Atelektazi nasıl meydana gelir ?
Bir bronş borusunun tıkanmasıyla.

Hangi tiplerde atelektazi’ler vardır ?
a.Doğum sırasında meydana gelen bronş borusunda bir tükürük parçasının tıkanmış olmasından âtelektazi veya doğuştan şekli bozuk olan ve dar kalmış bir boru yüzünden ileri gelen âtelek­tazi.
b.Daha ilerlemiş yaşta bu hastalık; balgam, cerahat veya kanın bir bronşu tıkamasıyle de ileri gelebilmektedir. Ayrıca, bir yer fıstığı, et ve başka gıda maddelerinin yanlış kanaldan geçmele­riyle bir bronş borusunu tıkayarak atelektaziye neden olabilirler. Bronşlarda bir tümörün gelişmiş olduğu, çok kez atelektaziden dolayı bir bronşun tıkanmış olmasının tesbit edilmesiyle mey­dana çıkar.

Yaygın âtelektazi nedir ?
Başlıca bronş borularının bir ameliyattan sonra herhangi bir ne­denle (balgam v.s.) büyük ölçüde tıkanmasıdır. Bu durum bir ciğe­rin tamamen çökmesine, sönmesine neden olabilir.

Yaygın atelektazi nasıl tedavi edilebilir ?
Soluk borusuna bir bronkoskop sokulur ve bir emme cihazı ile bal­gam dışarıya çıkarılır.

Yaygın ateletektaziye çok rastlanır mı ?
Anestezi metotlarının günümüzde son derece gelişmesinden son­ra fazla rastlanmamaktadır. Günümüzde anestezistler ameliyat ön­cesi boğazdan soluk borusuna yerleştirdikleri bir boru sayesinde, anesteziden önce ve sonra, emme yoluyla bronş kanallarını devam­lı olarak çalışır halde tutmaktadırlar.

Yaygın ateletektazi ciddî bir durum sayılır mı ?
Evet. Bu durumda hastanın ateşi fazlasıyla artar ve belirgin nefes darlığına neden olur. Bu durum yeni ameliyat olmuş bir hastanın iyileşmesini geciktirebilir.

Yaygın atelektaziye bugün yapılmakta olan tedavi usulü tesirli mi­dir ?
Evet. Balgam tıkanıklığının emme usulüyle ortadan kaldırılması ve antibiyotiklerin kullanmasıyla yaygın atelektazi olaylarının he­men hepsi tedavi edilebilmektedir.

Yaygın atelektazi tedavisinde bronkoskop’un her zaman kullanılma­sı gerekli midir ?
Hayır. Çok vakalarda hastanın öksürtülmesi temin edilir ve kendi­sine oksijen verilir. Böylece tıkanıklık, öksürme usulüyle balga­mın çıkarılması neticesinde giderilebilir.

Amfizem

Amfizem nedir ?
Ciğer dokularının elastikiyetlerini kaybederek fazla gerilmelerin­den ileri gelen bir durumdur. Genellikle bronş borularında meyda­na gelen bir tıkanıklık yüzünden havanın ciğerde sıkışıp kalma­sından ileri gelmektedir. Bu yüzden hava, ciğerlere kolaylıkla girebilmekteyse de aynı kolaylıkla çıkamamaktadır. Bu durum de­vam ettiği takdirde uzayan doku fazla gerilmiş bir balon haline gelmektedir.

Amfizem en çok hangi durumlarda görülür ?
Kronik bronşitte veya uzun süreden beri devam etmekte olan bir astımda.

Kronik amfizemin belirtileri nelerdir ?
a.Nefes tıkanıklığının artış göstermesi.
b.Öksürme.
c.Nefes nefese kalmak.
d.Cyanosis (Oksijen eksikliğinden ciltte, dudaklarda, ve tırnaklar­da meydana gelen bir mavilik).
e.Vücudun en önemli organlarına giren oksijenin azalması.
f.Er veya geç gelebilecek bir kalp sektesi.

Amfizem, kalp sektesi ve ölüme sebebiyet verecek derecede vahim olabilir mi ?
Ciddî vakalarda olabilir.

Amfizemi önlemek için yeterli metotlar var mıdır ?
Evet. Bronşit, astım, sinüs enfeksiyonları, (bronşiektazi) gibi hastalıkların tedavisine hemen başlamakla. Ayrıca, hastayı tütün du­manı, kimyasal dumanlar ve endüstri yerlerindeki tozlardan uzak tutmakla.

Amfizemde rastlanan fazla gergin ciğer hava keseciği çatlayabilir mi ?
Evet. Amfizemli olduğundan şişmiş, kistleşmiş bir ciğer hava ke­seciği çok kez çatlayabilir ve bu hal derhal ciğerin çöküntüsüne yol açar.

Ciğerin anî çökmesi başka hangi adla tanımlanır ?
Spontan pnömotoraks diye de tanımlanır.

Spontan pnömotoraks

Spontan pnömotoraksm veya ciğer sönmesinin belirtileri nelerdir ?
Anî ve çarpıcı olarak gelen göğüste sancı, nefes tıkanıklığı, bazen ciddî şok ve bayılma.

Doktor spontan pnömotoraks teşhisini nasıl yapar ?
a.Hastalığın başlangıçtaki belirtilerini göz önünde bulundurarak.
b.Göğsü dinleyerek, bir tarafta soluk alışının eksik olduğunu tesbit ederek.
c.Göğüse parmağıyla hafifçe vurarak, «perküsyon» ses yankısının önemli ÅŸekilde artış gösterdiÄŸini tesbit ederek.”
d.Röntgen filmi çektirilip, ciğerin söndüğü sonucuna vararak.

Spontan pnömotoraksm tedavi usulü nedir ?
Büyük ÅŸok ve belirtilerin çok ciddî olması halinde, hastanın derhal hastaneye kaldırılması gereklidir. EÄŸer ciÄŸerdeki çöküntü oranı % 25-30′dan fazlaysa veya göğüs boÅŸluÄŸuna hava akımı yapan ci­ğerdeki delik kapatılamazsa ve bu, bir «basınçlı pnömotoraks» a se­bebiyet verebilecekse o zaman göğüs boÅŸluÄŸundan bir tüp sokul­ması gerekecektir. Bu tüp yoluyla hava alınacak ve ciÄŸerin yeni­den geniÅŸlemesi temin edilecektir. Bazı hallerde göğüs boÅŸluÄŸunun açılması ve ciÄŸerin hasar görmüş kısmının alınması gerekecektir.

Spontan pnömotoraks başka hangi sebeplerden ileri gelebilir ?
Bir bıçak yarası, kurşun veya patlama sonucu vücuda giren bir ci­simle göğüs duvarında bir delinme olmuşsa. Ayrıca kırılan bir kaburga kemiği de ciğeri delebilir ve ciğerden, ciğeri çevreleyen gö­ğüs boşluğuna hava çıkmasına yol açabilir. Bu halde ciğer yine çö­küntü gösterecektir.

Ciğer çöküntüsü (sönmesi) öldürücü nitelikte olabilir mi ?
Yalnız bir tarafta olursa hayır. Ancak bazı patlamalarda veya kur­şunla yaralanmalarda iki ciğerin de sönmesi meydana gelebilir ve böyle bir durum ölüme neden olabilir.

Zatürree

Zatürree nedir ?
Ciğerin hava torbalarında ve hava borucuklarında meydana gelen, çok kez akut olan bir enfeksiyondur.

Hangi türlerde zatürree vardır ?
Bunlar genellikle nedenleri yönünden sınıflandırılmaktadır. Yâni bakteriden mi, virüslerden mi, mantarlardan mı veya başka mik­roplardan mı ileri geldiği göz önünde tutularak sınıflandırılmakta­dır.

Akciğer lopu zatürreesi nedir ve bronş zatürreesinden nasıl ayırdedilir ?
AkciÄŸer lopu zatürreesi bir lopun veya birden fazla lopun tamamen iltihaplanmasından ileri gelmektedir. Anîden gelen belirli bir has­talık olup baÅŸlangıçtaki ilk belirtileri üşümek ve nöbettir. BronÅŸ zatürreesi ise küçük bronÅŸ borularının etrafını saran ciÄŸer dokula­rın bazı küçük kısımlarının iltihaplanmasıdır. Bu tür zatürree lop tipinden daha yavaÅŸ olarak geliÅŸir ve genellikle bronÅŸitin, gripin ve eflüanza’nın bir komplikasyonu olarak tezahür eder.

Günümüzde en çok rastlanan zatürree tipi hangisidir ?
Bir virüsten ileri gelen zatürree (virüs pnömonisi), antibiyotik ilâçlar kullanılmaya baÅŸlandıktan sonra lop tipi zatürree vak’aları çok azalmıştır.

Akciğer lopu zatürreesi vakaları antibiyotiklerle nasıl azaltılmakta­dır ?
Üst solunum alanında olagelebilecek enfeksiyonlara karşı antibiyotiklerin çok tesirli olmasından dolayı bu ilâçlar bakterilerin ci­ğerlerde bir köprübaşı kurmalarını önleyebilmektedir.

Zatürreeyi hazırlayıcı sebepler hangileridir ?
Yetersiz gıda alınması, yorgunluk, üst solunum alanında meyda­na gelmiş olan bir enfeksiyonun tedavi edilmemesi ve bronş boru­larına yabancı maddelerin solunum yolu ilş girmesi.

Zatürreeden iyileşme olanakları nedir ?
Mükemmel. Bundan yıllarca önce ciddî bir zatürreeye yakalanan­ların yaklaşık dört kişiden biri bu hastalıktan kurtulamayarak öl­mekteydi. Bugün zatürreeden dolayı ölüm vakalarına pek nadiren rastlanmaktadır.

Zatürree ne kadar sürer ?
İyi bir tedaviyle zatürree beş ilâ on dört gün içerisinde tedavi edile­bilir.

Zatürreeden iyileştikten sonra ne kadar süre yatakta veya evde kalınamalıdır ?
Ateş normale döndükten ve antibiyotik ilâçların verilmesi durdu­rulduktan sonra en az iki veya üç gün.

Tedaviye kolaylıkla cevap vermeyen olağandışı zatürree tipleri var mıdır ?
Evet, tülaremik zatürree. Bu hastalık insanlara tavşanlardan geç­mektedir. Psitakoz denilen papağan zatürreesidir. Bu hastalık in­sanlara kuşlardan bulaşmaktadır. Ayrıca bazı stafilokok türü za­türreeler de tedaviye karşı direniş göstermektedir.

Solunum yoluyla alman zatürree nedir ?
Bronş boruları yoluyla ciğerlere girmiş olan gıda parçaları, kusun­tu, zehirler, yağlı burun damlaları vb. bu hastalığı meydana geti­rebilir. Bu gibi maddeler bakteri ve virüslerin gelişmesiyle ikinci derecede enfekte olurlar.

Hypostatic zatürree nedir ?
Bu tip zatürree bazı kronik hastalıkların seyri sırasında meydana gelebilir. Özellikle yaşlılarda, hastalıktan bitkin düşenlerde veya yatalak olan hastalarda görülür. Hastalık ciğerlerde dolaşımın tembel olmasından virüs ve bakterilerin ciğerlerde köprübaşları kurma imkânları bulmasından ileri gelmekte olduğu iddia edilmek­tedir.

Hypostatic zatürree önlenebilir mi ?
Asıl neden hastalığı kontrol altına almakla ve hastanın yataktaki yerini devamlı şekilde değiştirmekle birçok vakalarda hastalık ön­lenebilir. Bu gibi hastaların mümkün olduğu kadar çabuk yatak­tan çıkarılmaları gerekmektedir.

AkciÄŸer apseleri

AkciÄŸer apsesi nedir ?
Bir akciğer içerisinde bir kısmın cerahatlanmasıdır.

AkciÄŸer apseleri neden olur ?
Bu apseler genellikle bir bronş borusunun tıkanmasından ileri ge­lir. Bu, tıkanma durumunu da aşan bir enfeksiyonun gelişmesine yol açar. Böyle bir apsenin olagelmesi genellikle burunda, boğaz­da veya ağızda yapılmakta olan bir ameliyat sırasında solunum yoluyla iltihaplanmış olan tükürük veya cerahatin nefes yoluyla ciğere girmesinden ileri gelmektedir.

Bir ameliyat olmadığı hallerde de akciğer apseleri meydana gelebilir mi ?
Evet, bir akciğer iltihaplandığı takdirde veya bir tümör dokusun­dan etkilenmiş olan alanın, dokunun lokalize şekilde ölmesiyle ile­ri gelebilmektedir.

Akciğer apsesi nasıl teşhis edilir ?
a.Hastanın öksürme yoluyla çıkardığı cerahat çok kötü kokar.
b.Hastalığın ilk günlerinde yüksek ateş, titreme, baş dönmesi mey­dana gelir.
c.Röntgen filmi çekildiği zaman, filmde hastalığın özellikleri ve apse boşluğu da belirli bir şekilde görülür.

AkciÄŸer apsesi her zaman ameliyat gerektirir mi ?
Hayır. Bunların birçoğu, özellikle bundan önce meydana gelmiş olan bronş tıkanıklıkları ortadan kaldırıldığı taktirde, antibiyo­tiklerle tamamen tedavi edilebilir.

Pülmoner embolizm ve enfarktüs

Pülmoner enfarktüs nedir ?
Akciğerin bir bölümüne gelen kan akımının tıkanması sonucu ak­ciğer dokularının bir kısmının harap olmasıdır.

Pülmoner enfarktüs neden ileri gelir ?
Genellikle bunun sebebi akciğerdeki bir kan damarına vücudun başka bir kısmından bir kan pıhtısının gelmiş olmasıdır. Kan da­marı bu pıhtı ile tıkanır ve bu tıkanıklığın ötesindeki doku hayati­yetini kaybeder.

Bu embolizmier veya kan pıhtıları genellikle neden ileri gelir ?
Ayaklarda veya «pelvis» deki derin damarlarda pıhtılaÅŸmış olan kandan ileri gelir. Bu pıhtılar birçok hastalıkların seyri sırasında veya bir ameliyattan sonra meydana gelmiÅŸ olan bir komplikas-yondan meydana gelebilmektedir. Pıhtıdan kopan ve kan akımına karışan parçalar, embolizm olarak adlandırılır. Pülmoner emboliz-me neden olan pıhtı parçalarının yaklaşık % 50’si kalbin saÄŸ tara­fındaki pıhtılardan meydana gelir.

Ayaklarda veya pelvis organlarındaki damarlarda meydana gelen pıhtı toplanması vakaları her zaman pülmoner enfarktüse sebep olur mu ?
Hayır. Genellikle ayaklarda veya pelvislerde meydana gelen pıh­tılar oldukları yerlerde kalırlar. Çok az vakalarda bunlar buradan koparak embolizmlere sebebiyet verirler.

Pülmoner enfarktüsün belirtileri nelerdir ?
Bunlar pıhtının büyüklüğü, tıkanan damarın büyüklüğü ve krizin başlangıcının ne kadar ânî olduğuna göre değişiklik gösterir. De­ğişik ölçüde göğüste sancı, nefes tıkanıklığı, öksürük, kanlı tükü­rük ve balgam çıkarılması ile ateş vuku bulur. Bazı vakalar ciddî bir şokla veya ölümle sonuçlanabilir.

Pülmoner enfarktüs röntgen filminde görülebilir mi ?
Evet. Vakaların büyük bir çoğunluğunda «heparin» veya buna benzer pıhtı çözen ilâçların kullanılması tavsiye edilir. Bu gibi ilâçlar damardaki pıhtıları mümkün olduğu derecede ufak boylar­da kalmasını temin eder ve ayrıca bunların yayılmasını ve uzama­larını önler.

Pülmoner embolizmden iyileşme şansı oranları nedir ?
Vakaların büyük çoÄŸunluÄŸunda iyileÅŸme ÅŸansı oranları yüksektir. Bundan önceki yıllarda bu hastalığa yakalananların % 85′i öldü­rücü olmayan embolizme yakalanırken, vakaların % 15′i ölümle sonuçlanmaktaydı. Kan pıhtılarını dağıtan ilâçların kullanılması­na baÅŸlandıktan sonra bu hastalıktan ölüm oranı % l’e düşmüş­tür.

Pülmoner enfarktüste yatakta istirahat etmek önemli midir ?
Çok önemlidir. Bir pıhtı bir kez meydana geldi mi, yeni pıhtıların meydana gelmesini önlemek için hasta tam bir istirahata tâbi tu­tulmalıdır. Böylece pıhtıdan parçalar kopma imkânları asgariye indirilmiş olur.

Toz hastalıkları

Toza maruz kalmak daima akciğer rahatsızlıklarına yol açar mı ?
Hayır. Uzun zamanlar birçok çeşit toz ve buharlar teneffüs edilse de bunların muhakkak surette bir akciğer hastalığına sebep ola­cağı söylenemez.

En az zararlı tozlar hangileridir ?
Demir kaynağı yapılırken çıkan tozlar, adî topraktan kalkan toz­lar ve kömür madeni işletmeciliğinde meydana gelen kömür tozla­rı.

Kömür tozu akciğerlere nasıl tesir eder ?
Kömür madenlerinde çalışanların, hattâ büyük kentlerde yaşayan­ların bile, akciğerleri kömür tozu tortularından siyahlaşmaya me­yil gösterse de, bu durum herhangi bir belirtiye neden olmamakta­dır.

En zararlı olan tozlar hangileridir ?
Silis (kuvars), asbestos, talk, şeker kamışı, pamuk fili ve berilyum (fluoresan lâmbalardan gelen tozlar) en zararlı olan tozlardır.

Tozdan ileri gelen en ağır hastalık hangisidir ?
Silikoz. Bu hastalık taşkömürü işletmelerinde, altın ve kurşun ma­denlerinde çalışanlarda, taş kesiminde ve toprak patlamalarında ve bazı yıprandırıcı madde yapımında çalışanlarda çoğunlukla rastlanır.
Bu tahriş edici maddelerle ne kadar süre temastan sonra silikoz ken­disini göstermeye başlar?
En az iki yıl.

Silikoz’un belirtileri nelerdir ?
Akciğer dokularında devamlı yayılma gösteren bir hasar yapar. Bu, zamanla akciğerlerin iltihaplanmasına yol açar. Çok kez bu hastalığın oluşturduğu zemine verem mikrobu da eklenebilir. Ha­fiften nefes tıkanıklığı, kronik öksürük ve akciğerin iyi işlememe­si bu hastalığın başlıca belirtileri arasındadır. Ciddî vakalarda işçi uzun zaman işinden uzaklaşmak zorunluğunda kalabilir.

Silikoz teşhisi nasıl yapılır ?
Söz konusu hastanın geçmiş hal durumu incelenir, çalıştığı yerde­ki toz numuneleri gözden geçirilir ve röntgen filmlerinde ciğerde görünen karaktetistik görüntüler dikkate alınır.

Silikoz önlenebilinir mi ?
Evet, sıhhî çalışma yeri şartları temin etmekle maske ve vakum püskürtücüleri gibi korunma cihazları kullanılmasıyla önlenebilir.

Silikozun tedavisi var mıdır ?
Hayır. Hastalık bir kez geldi mi ve akciğer sakatlandı mı meydana gelen durum artık geriye çevrilemez. Bu hastalığa yakalanmış olan­ların yeniden zarar veren tozla temasları önlenmeli, aksi takdirde hastanın daha ciddî şekilde akciğerinin harap olması kaçınılmaz ha­le gelir.

Asbestos liflerinin solunum yoluyle vücuda girmesi ne gibi zararlar meydana getirebilir ?
Birka,ç yıl süreyle, büyük çapta asbestos liflerinin nefes alma yo­luyle vücuda girmesinin akciğer kanserine yol açtığı tesbit edilmiş­tir.

«Byssinosis» nedir ?
Yilmi yıl ve daha uzun süreler solunum yoluyla pamuk tozunun vü­cuda getirmesiyle meydana gelen bir hastalıktır. Alerjik bir du­rum olduğu zannedilmektedir ve belirtileri, bronşitte de olduğu gi­bi öksürme ve balgam çıkarmadır.

«Bagassosis» nedir ?
Uzun süreden beri balyalanmış ve depo edilmiş olan şeker kamı­şından çıkan tozlardan ileri geçen bir akciğer hastalığıdır. Küflü tozlardan gelen alerjik bir hastalık da olabilir.

Çiftçi ciğeri ne demektir ?
Küflenmiş saman veya kuru ot tozlarının, çiftçilerin solunum yoluyla akciğerlerine girmesinden meydana gelen akut bir akciğer hastalığıdır.

Silo işçisi hastalığı nedir ?
Silolarda niyojenli (azot) gazların bazı çiftçilerin solunum yoluyla akciğerlerine girmesinden meydana gelen bir hastalıktır.

Sarkoidoz

Sarkoidoz nedir ?
Birçok organlarda, ama özellikle akciğerlerde, dokularda kaba ve . iltihaplı yumruların kendilerini göstermesiyle meydana gelen bir hastalıktır.

Sarkoidoz başka hastalıklarla karıştırılabilir mi ?
Evet. Röntgen filmlerinde bu hastalığın belirtileri vereminkilere çok benzediğinden, bu hastalıkla karıştırıldığı görülmüştür. .Ancak bu hastalığın ilerleyiş safhasındaki belirtileri, vereminkinden bambaşka olmaktadır.

Sarkoidoz ile verem arasındaki en önemli farklar nelerdir ?
a.Tükürükte verem mikrobu bulunmaz.
b.Verem cilt testi negatif sonuç verir.

Sarkoidoz çok kez sakatlıklara sebep olabilir mi ?
Çok kez değil. Bu hastalığa tutulmuş, hattâ had safhada olanların bile büyük çoğunluğu günlük çalışma ve yaşantılarına devam edebilirler. Ancak hastalık büyük ölçüde yara izleri bırakabileceğinden had safhada olanlarda akciğer yetersizliği veya kalp sektesine rastlanabilir.

Sarkoidozun teşhis edilmesi için en iyi yol hangisidir ?
Ulaşılabilinen bir lenf düğümünün biopsisiyle bunun mikroskopta tanınmasıyla tespit olunur. «Kreim» testi olarak adlandırılan bir de cilt testi mevcutsa da bunun için gereken materyal kolay temin edi­lemediği için bu yola şimdilik pek az başvurulmaktadır.

Sarkoidozun önlenmesi ve tedavi metotları var mıdır ?
Hayır, üstelik hastalığın nedeni de bilinmemektedir. Birtakım kor­tizon benzeri ilâçlar bazı hastalarda iyi sonuçlar vermekteyse de, uykuda olan bir veremin canlanmasını önlemek için bunların ga­yet dikkatle hastalara verilmesi gerekmektedir.

Mükoviskoidoz

Akciğerler konusu ele alınırken bu hastalık neden önemli sayılmak­tadır ?
Çünkü hastalık başka organlarla ilgili olmasına rağmen, çocukluk döneminde had ve bazen de öldürücü bronş hastalıklarına neden olabilir. Hastalık özellikle solunum yolunun tükürük guddelerine tesir eder.

Mükoviskoidoz neden ileri gelir ?
Gözyaşı, ter, cerahat, tükürük ve başka hazma ait salgıları meydana getiren guddelerin tevarüs edilmiş bir anormalitesidir. Bu sal­gılar normalden çok daha kalın, az akışan ve yapışkan oldukların­dan gudde kanallarının ve küçük bronş borularının tıkanmasına yol açmaktadır. Tıkanmış solunum borucukları ise enfeksiyona çok meyilli olurlar.

Mükoviskoidoz’un komplikasyonları ve sonuçları ne olabilir ?
Çok küçük bebeklerin yaklaşık % 10′u bağırsaklarının tıkanmasından ölür. YaÅŸamaya devam ederi bu hastalıklardan mustarip bebekler, yetersiz beslenmeden rahatsızlık çekerler ve her biri çok ileri safhada solunum yolu enfeksiyonlarına kapılabilirler. Bu ço­cuklardan olgun yaÅŸa gelebilenler çok kez kronik brohÅŸiektazi ve amfizemden mustarip olabilirler.

Bu hastalık nasıl teşhis edilir ?
a.Ciltten ter alınır ve teste tâbi tutulur. Hastalık mevcutsa bu ter­deki tuz oranı normalden iki ilâ dört misli fazla olacaktır.
b.Röntgen filmleri, bronşlarda normalin çok üstünde ise belirtileri ve bazen de zatürree lekeleri gösterir.
c.Dışkılarda büyük ölçüde hazmedilmemiş yağlar görülür.

Mükoviskoidoz’un akciÄŸerlerde ve bronÅŸlarda tahribat yapması nasıl önlenebilinir ?
Enfluenza, boğmaca öksürüğü ve kızamığa karşı aşıların zamanın­da yapılması ve solunum enfeksiyonlarına karşı gerekli antibiyo­tiklerin verilmesiyle önlenebilir.

Sonraki yazılar »