Burun sinüsleri – Ä°ltihaplar,sinüs iltihaplarında cerrahi

Burun sinüsleri nedir ve nerede bulunurlar ?
Sinüsler tükürük zarları ile çizilmiş hava yollarıdır. Yüz ve kafatası kemikleri arasında yer almaktadırlar, Küçük açmalardan burun boşluğuyla ulaşım temin ederler. Alın kemiği sinüsler kaşların arkasında ve hemen üstünde bulunan kemiğin içerisinde yer almaktadır. Çene sinüsleri ise gözlerin altındaki çene kemiklerin içerisinde bulunmaktadır. Etmoid sinüsleri burnun yan tarafında gözlerin hemen altında bulunmaktadır. Sfenoid sinüsü ise boğaz hizasının üstünde kafatasının derininde yer almaktadır.

Sinüslerin fonksiyonları nedir ?
Bu hava yolları başın ağırlığını hafifletirler ve ses aksine yardımcı olmaktadırlar.

Sinüslerin enfekte olması (sinüzit) genel bir durum mudur ?
Sinüzit tıp alanında en çok rastlanan durumlardan biridir. Bir veya birden fazla sinüsün tükürük zarı örtüsünün enfekte olmasından ileri gelmektedir. Bütün sinüsler enfekte olduğu zaman buna pansinüzit denmektedir.

Sinüzit neden olur ?
Genellikle burun boşluğundaki bir enfeksiyondan ileri gelen ikinci derece bir durumdur. Ancak üstçeneden meydana gelmiş olan bir diş enfeksiyonundan da çene sinüziti baş gösterebilir. Yüzmeden, dalmadan ve sinüslerin üzerinde bulunan kemiklerde meydana gelecek kırık ve ezikler de sinüzit nedenleri arasında yer almaktadır. Sinüs açmalarını tıkayan anatomik şekil bozuklukları ve burun polipi teşekkülü ile gelen alerjiler de sinüzite yol açabilirler.

Sinüs enfeksiyonlarına bazı iklimlerde fazla rastlanılır mı ?
Evet. Havası çok nemli olan yerlerde veya düzensiz hava değişimi
olan bölgelerde yaşayanlarda sinüzit olma ihtimalleri daha yüksektir. Kirlenmiş havayı devamlı olarak teneffüs edenler de sinüs enfeksiyonlarına meyilli olmaktadırlar. Kuru, düzenli ve sıcak iklimi olan yerlerde yaşayanlarda sinüzit olma oranı çok düşüktür.

Sinüzitin belirtileri nelerdir ?
Alâkalı sinüse göre belirtiler değişmektedir. En genel olan belirtiler şunlardır:
a – Enfekte olan sinüs üzerinde aÄŸrı.
b – Sesin sanki burundan geliyormuÅŸ gibi bir ton alması.
c – Burun tıkanıklığı. Burundan veya burun arkasından ifrazat.
d – Åžiddetli baÅŸ aÄŸrıları. BaÅŸ eÄŸilince aÄŸrılar daha ÅŸiddetli olur.
e – Yüksek ateÅŸ.

Sinüzit teşhisi nasıl yapılır ?
Bir soğuk algınlığının iyi olma süresi bir haftayı aşınca sinüzit şüphesi genellikle doğmaktadır. İlgili sinüsün üzerinde acı veya rahatsızlık, baş ağrısı ve yukarıda sıralanmış belirtiler teşhisin yapılmasında yardımcı olur. Röntgen filmi alınmakla ve karanlık bir odada sinüsün kuvvetli bir ışıkla aydınlatılmasıyla (transillumination) sinüzitin varlığı teşhis edilebilinmektedir.

Hangi sinüsler en çok cerahatlanmaya meyillidir ?
Çene, alın kemiği ve etmoid sinüsleri.

Sinüzit tedavisi nasıl yapılır ?
Sinüzit olaylarının çoğunluğu tıbbî tedaviye iyi cevap verir. Bu metotla tedavide yatakta istirahat, buhar teneffüsü, rahatsız olan sinüs bölgesine ılık kompreslerin yapılması, burun sümük zarlarının enfeksiyon oranını azaltmak için burun damlaları ve antibiyotik ve antihistamin ilâçların kullanılması yer almaktadır. Eğer ateş yüksekse aspirin gibi ilâçlar da verilmelidir. Sancı şiddetli ise kodein gibi ağrı dindirici ilâçların verilmesi gerekir. Bunun ötesinde tıbbî tedavi doktorun muayenehanesinde konacak burun tıkaçları yerleştirilmesi ve emme yoluyla burun ifrazatının alınması için kullanılmakta olan birçok metotlardan biridir. Çok vakalarda sinüs ifrazatından kültürler alınmakta, laboratuarda mikrobun cinsi tespit edilmektedir. Ayrıca bu bakterilerin antibiyotiklere karşı dayanıklıkları da laboratuarda yapılan testlerde ölçülmektedir.

Hangi sinüzit vakaları cerrahî müdahale gerektirir ?
Yukarıda belirtilen tedavi usullerine uzun süre cevap vermeyen vakalar cerrahî müdahaleyi gerektirir.

Sinüzit için ne gibi cerrahî müdahaleler yapılır ?
Bütün sinüzit ameliyatlarında gaye yeterli drenajın temin edilmesidir. Bazı vakalarda hastalanan sümük zarlarının ve kemiğin alınması gerekmektedir. Bu ameliyatların çoğunluğu lokal anestezi altında yapılmaktadır. Ancak bazı hallerde genel anestezi gerekebilir.

Çene sinüsünde genellikle hangi ameliyatlar yapılır ?
a – Burundan sinüsün basit bir usulde delinmesi ve emme yoluyla temizlenmesi.
b – Sinüsün içine varmak için burnun yan duvarına büyük bir pencere açmak ve bu yoldan drenaj yapmak.
c – Radikal bir «sinustomy». Bu ameliyatla, altında bulunan kemikten sinüsün sümük zar örtüsü kaldırılır ve hasta kısım kazınarak alınır. Bu ameliyatta kesit ağızdan üst dudağın altından yapılır.

Alın kemiği sinüsüne ne gibi ameliyatlar yapılır ?
Önceki yıllarda alın kemiği sinüsü burundan yıkanmakta ve temizlenmekteydi. Ancak bu metoda günümüzde artık pek başvurulma-maktadır. Ameliyat gerekmekteyse kesit kaş altındaki derinin iç kısmından yapılmakta ve alın sinüsün kemik zeminine küçük bir delik açılmaktadır. Eğer enfeksiyon, çevresindeki kemiğe de bulaşmışsa alın kemiğinde radikal bir «sinustomy» ameliyatı yapılması gerekebilir. Böyle bir halde daha büyük bir delik açılmakta ve alın altı sinüsün bütün temeldeki kemik alınmaktadır. Alın kemiği sinüs ameliyatları ciddî olmakla beraber, sonuçlar genellikle başarılıdır ve hastalar tamamen iyileşir.

Etmoid sinüslere ne gibi ameliyatlar yapılır ?
Bu sinüse burunda girilerek ulaşılmakta ve temizlenebilmektedir. Eğer enfeksiyon ciddî ise ve sfenoid sinüse bulaşmışsa veya daha da ilerleyerek göz etrafındaki dokulara varmışsa, bir dış «ethmoidectomy» yapılması gerekebilir. Böyle bir halde alın kemiği sinüsündeki gibi, aynı tip, fakat bu kez, aşağıya doğru bir deşme ameliyesine başvurulur.

Sfenoid sinüsün iltihaplanmasında ne gibi ameliyatlara başvurulur ?
Bu sinüse lokal anestezi altında, burundan girilerek varılır ve deşme bu yoldan yapılarak iltihap temizlenir. Ciddî bir sfenoid enfeksiyonu, beyin enfeksiyonuna ve körlüğe neden olabileceğinden bazı hallerde tam bir «ethmoidectomy» ile aynı zamanda radikal bir operasyon da gerekebilir.

Sinüzit ameliyatları ne derece başarılıdır ?
Durumların büyük bir kısmı ameliyatla giderilebilinmektedir.

Ciddî bir sinüzit ameliyatında ne kadar süre hastanede kalınması gerekmektedir ?
Genellikle yedi ilâ on gün.

Sinüzit, ameliyattan sonra tekerrür edebilir mi ?
Evet, ama bu çok az görülen bir durumdur.

Tekerrür eden sinüzit nasıl tedavi edilir ?
Yeni bir enfeksiyon olarak eski sinüzitin tedavi edildiği şekilde tedavi edilir.

Burun ve sinüs tümörleri

Burun ve sinüs tümörleri yaygın bir durum mudur ?
Selim tümörlere çok rastlanmaktadır. Bunların arasında polipler, siğiller, küçük kan damarları tümörleri olan «hemangioma» 1ar, sayılabilir. Bu bölgelerde habis tümörlere çok az rastlanmaktadır.

Burun ve sinüslerde olan selim tümörler nasıl tedavi edilir ?
Bunların büyük çoğunluğu operatörün muayenehanesinde lokal anestezi altında alınabilir.

Burun ve sinüslerde habis tümörlerin tedavisi nasıl yapılır ?
Burunda veya sinüslerde meydana gelen bir kanser ve etrafındaki dokular ameliyat yoluyla alınır. Daha ileri bir tarihte, doktor kanserin tam anlamıyla ve bütünüyle alındığına kanaat getirdikten sonra, genellikle plâstik ameliyat yapılmaktadır.

Burun ve sinüslerde yapılan ameliyatlar ne derece başarılıdır ?
Selim tümörlerin ameliyatı genellikle başarılı olmaktadır. Kanserli ameliyatlarda başarı kanserin daha uzak dokulara yayılma derecesine bağlıdır. Ameliyat, kanser yayılmadan önce yapılırsa başarı oranı oldukça yüksektir. Hayat kurtarmak için tatbik edilecek modern cerrahî teknikleriyle burunun, yüzün, yanağın, ağız tavanının veya tabanının büyük kısımlarının alınması gerekebilir.

Burun ve sinüslere yapılan radikal ameliyatlardan sonra dış görünüşü düzeltmek için estetik ameliyatlar yapılabilinmekte midir ?
Evet. Modern estetik cerrahî teknikleriyle inanılmayacak derecede düzeltmeler elde edilinebilinmektedir.

Burun kanaması

Burun kanaması neden ileri gelir ?
Lokal veya genel nedenlerden veya ikisinin birleşiminden burun kanaması ileri gelebilir. Bazı hallerde hiçbir neden görülmemektedir.

Burun kanamasının bazı lokal nedenleri hangileridir ?
a. Buruna veya kafatasının alt kısmında herhangi bir yaralanma.
b. Burunda yabancı bir cismin bulunması.
c. Burun operasyonları.
d. Aşırı öksürükten, aksırmadan veya burun silinmesinden.
e. Burun karıştırılmasından.
f. Frengi veya verem gibi hastalıklardan ileri gelen yaralardan.
g. Burunda veya sinüslerde bulunan habis tümörlerden,
h. Burundaki sümük bezlerinde varisli damarlar bulunmasından, i. Alerji, sinüzit ve basit nezlede meydana gelebilen sümük bezlerinde akut bir cerahatlanmadan.

Burun kanamasının bazı genel nedenleri hangileridir ?
a. Yüksek kan basıncı.
b. Hemofili, anemi pernisyöz, purpura, iskorbüt illeti, lösemi ve sarılık gibi kan düzensizlikleri.
c. Atmosferik değişiklikler, dağcılık, dalıcılık veya denizin çok derinlerine inmek, gibi.

Genel veya lokal bir durumdan meydana gelen burun kanamaları arasında ayırım nasıl yapılabilinir ?
Eğer kanama yalnız bir burun deliğinden gelmekteyse bunun lokal bir kanama olduğu ihtimali fazladır. Ayrıca burun muayene edilince kanama noktası veya kanama nedeni tesbit edilmiş olabilecektir.

Burun kanamaları nasıl kontrol altına alınabilir ?
Aslında iki cins burun kanaması vardır. Bunların yüzde 90′ı burunun ön kısmındaki septumdan ve bazı nadir yakalarda etmoid kesimin ön tarafından gelir. Lokal anestezi altında daÄŸlama «cauterisation» yapılmakla kanama noktası genellikle bulunabilinir ve kontrol altına alınır. Bu operasyon gümüş nitratı, asit kronik gibi kimyasal maddelerin kullanılmasıyla veya elektrikle pıhtılaÅŸma usulüyle yapılır.

Burun kanamasında ilk yardım tedbiri olarak ne yapılmalıdır ?
Kanamaların büyük çoğunluğu burun septumunun ön kısmında meydana geldiği için kanayan burun tarafının devamlı tazyikle kapatılmasıyla kanama genellikle durdurulabilinir. Eğer burun damlası varsa bununla ıslatılan bir pamuğun burna sokulması, yoksa ufak bir parça pamuğun kanayan tarafa yerleştirilmesi yararlı olur. Bu pamukla yapılan baskı en azından on dakika sürdürülmelidir. Burundan gelen kanın boğaza akmaması için kanama olan kişi dik oturmalı ve başını öne doğru eğik tutmalıdır.

Burnun arka tarafından gelen bir kanamada ne yapılmalıdır ?
Bu tip kanama kendiliğinden kontrol altına alınamaz. Bu gibi hallerde kanama olan kişinin, ağız yoluyla burunun arka tarafının tamponlanması gerekeceğinden, hastaneye kaldırılması gerekli olacaktır.

Tampon ne kadar süre yerinde bırakılır ?
Arka tarafta bulunan tamponlar yaklaşık bir hafta yerinde kalacaktır. Ön tarafa yerleştirilen tamponlar ise dördüncü günde kısım kısım çıkarılmaya başlanacaktır.

Genel bir durumdan meydana gelen burun kanamasında ne gibi tedavi metotlarına başvurulur ?
Uzman doktora müracaat edilmesi gerekir. Doktor kanamaya neden olan hastalığın tedavisine girişecektir.

Burunda estetik cerrahi

Bütün burun biçimsizlikleri estetik cerrahî ile düzeltilebilinir mi ?
Yaklaşık bütün biçimsizlikler (deformiteler) estetik cerrahî ile bir dereceye kadar düzeltilebilinir.

En genel burun biçimsizlikleri hangileridir ?
a. Burkuk burun (twisted nose).
b. Burnun veya burun deliklerinin ucunda biçimsizlikler.
c. Burun köprüsünde ve çatısında çöküklük.
d. Çengel veya kambur burun.

Burnun belli bir görünüşü var mıdır ?
Hayır. Değişik toplumların ve ırkların ayrı ayrı güzellik ve kabullenme standartları vardır. Ancak, bugünkü toplumda en kabul edilen ve beğenilen açı dudak ve burun arasında doksan ilâ doksan-beş derece olan açıdır.

«Kusursuz burun» deyiminden ne anlaşılmaktadır ?
Aslında kusursuz burun diye bir şey yoktur. En fazla denebilecek şey burunun yüze yakışmış olmasıdır.

Buruna yapılan estetik cerrahî sonuçlarının ne olacağını ne gibi faktörler tayin eder ?
a. Hastanın yaş durumu. En iyi sonuçlar on altı ile otuz yaşları arasında olanlarda elde edilmektedir.
b. Cilt. Cildin inceliği veya kalınlığı ve yağlı olup olmadığı. Bunlar cildin kalitejsini tayin ederler.
c. Biçimsizliğin çapı. Biçimsizlik alanı ne kadar büyükse onu düzeltmek de o derece güç olur.
d. Hastanın aklî dengesi. Önemli olmayan kusurları fazlasıyla önemseyen evhamlı hastalarda iyi sonuçlar elde edilmesi çok da zor olmaktadır.

Çocuklara yapılan estetik cerrahîde başarı oranları daha yüksek midir ?
Operatörün ameliyat yapmak için burnun tanı teşekkül etmesini beklemesi gerekir. Bu da bir çocuk ancak on altı yaşında olduktan sonra meydana gelmektedir.

Burunda estetik cerrahî yapılırken ne gibi işlemlere başvurulur ?
Bütün kesitler burnun içerisinden yapılmaktadır ve burun derisi gevşetilerek veya altı kazınarak, burun kafesini teşkil eden kemik ve kıkırdaktan ayrılmaktadır. Ondan sonra operasyon öncesi hazırlanan bir plân gereğince burun kafesinde yapılan kesintilerle istenilen biçim verilmektedir. Deri bundan sonra yeni biçim verilen kafes üzerine yayılmakta ve burun dikilmektedir. Burnun içerisine tampon yerleştirildikten sonra burun dışından konan bir sargıyla kemik ve kıkırdak istenilen şekilde tutulmaktadır. Zaman geçince deri yeni yapılan kemik ve kıkırdak kafesi üzerinde yerleşecektir.

Burunda estetik cerrahî yapıldıktan sonra izler kalmakta mıdır ?
Hayır. Çünkü kesitler genellikle burun boşluğu içerisinde veya burun deliklerinin yayılan kısımlarında yapılmaktadır.

Ameliyat olacak kişi beğendiği bir burun tipini seçebilir mi ?
Ancak bir dereceye kadar. Operatör önce burundaki sakatlıkları ortadan kaldıracak ve ancak ondan sonra buruna hastanın beğenebileceği bir şekil vermeye gayret edecektir. Hasta, ameliyat öncesi şunu bilmelidir ki, ameliyat sonrasında meydana gelecek burun hakkında kesin bir öngörü mümkün değildir.

Hasta ameliyat öncesi yeni burnun ne şekil alacağı hakkında yaklaşık bir bilgi edinebilir mi ?
Evet. Yaklaşık bir biçim- öngörülebilir.

Bir buruna yeni şekil verilmesi için ne gibi materyeller kullanılır ?
En iyi şekil ameliyat olacak kişiden bir kemik veya kıkırdak parçası alınmasıdır. Bu genellikle kalça kemiğinden veya bir kaburga kıkırdağından alınmaktadır.

Burunda estetik cerrahî ne kadar sürer ?
Yaklaşık bir saat.

Burunda estetik cerrahîler sancıya meydan verir mi ?
Hayır.

Ne tür bir anestezi kullanılır ?
Müsekkinlerle takviye edilen lokal anestezi.

Bu gibi ameliyatlarda ne kadar süre hastanede kalınması gerekir ?
İki ile dört gün arası.

Böyîe bir ameliyattan sonra gözlerin renginin solması veya şişmeleri genel bir şey midir ?
Evet. Ancak bu durum yaklaşık kırk sekiz saat içerisinde normale dönmeye başlayacaksa da, tam normal hale gelmesi bir veya iki hafta sürebilir.

Bir estetik cerrahîden sonra tamponlar ve sargılar ne kadar süre sonra çıkarılır ?
Beş ile yedi gün arasında.

Burunda yapılan bir estetik cerrahî koku hassasına zarar verir mi ?
Hayır.

Burunda yapılan bir estetik cerrahîden ne kadar süre sonra rahat nefes alınabilinecektir ?
Burun içerisindeki tampon alındıktan sonradır ki, bu yaklaşık beş ilâ yedi gündür.

Bir estetik cerrahîyi müteakip burun tamamen iyileştikten sonra yaralanmaması için özel dikkat sarf edilmesi gerekli midir ?
Hayır. Estetik cerrahîden sonraki burun herhangi bir burun kadar kuvvetlidir.

Estetik cerrahî gören burunlar aylarca veya yıllarca sonra sarkma veya şekil değiştirme eğilimleri gösterirler mi ?
Hayır. Operasyondan sonra aldıkları şekilleri muhafaza ederler.

Estetik cerrahîden sonra burun şişkinliği bazı hallerde aylarca devam edebilir mi ?
Evet, Burnun yeni biçimini tam anlamıyla alması için bazen aylarca ve bazen de bir yıl şişkinliğin tam olarak geçmesini beklemek gerekebilir.

Burunda yapılan estetik cerrahîden ne kadar süre sonra hasta işine gidebilecek ve sosyal toplantılara katılabilecektir ?
Biraz şişkinlik kalması halinde bile yaklaşık iki hafta içerisinde.

Bir estetik cerrahî başarısız olmuşsa bunun peşinden ikinci bir operasyon yapılabilinir mi ?
Evet. Ancak ikinci operasyona başvurulmadan birkaç ay beklenmesi tavsiye edilir. Bu şekilde ilk ameliyat sonrası iyileşme stabilizasyonuna gelişmiş olur.

Buruna yapılan estetik cerrahîlerin başarı oranı nedir ?
Genel düzelme yaklaşık bütün ameliyatlarda elde edilmektedir ve genel olarak hastaların memnuniyet oranı da yüksektir. Sonuçlar iyi olmazsa her zaman için ikinci bir operasyon olanağı mevcuttur.