Kontrol duygunuzu yitirmeyin

Yaptıklarınız üzerinde ne kadar çok kontrollü olursanız bede­ninize o kadar az stres yüklersiniz. Ama bu sağlıklı olmayı ya da so­runsuz bir yaşam sürdürmeyi seçtiğiniz anlamına gelmez. Bu, kar­şınıza çıkan sorunlann çözümleri üstünde yoğunlaşarak dikkatinizi yapamayacaklannızın değil yapacaklarınızın üstüne toplamanız an­lamına gelmektedir.

Dean beklediÄŸi terfiyi alamayınca kendini olumsuz düşüncele­re kaptırmış. “Berbat bir haldeydim,” dedi Dean. Alabora olmuÅŸtu. Kendini kapana kıstırılmış gibi hissediyordu. “Saatlerce hiçbir ÅŸey yapmadan oturup duruyordum. Dikkatimi bir türlü bir ÅŸeyin üstüne toplayamıyordum.”

Ä°ÅŸyerinde yaÅŸadığı bu büyük düşkınklığı saÄŸlık konusundaki alışkanlıklannı da olumsuz etkilemeye baÅŸlamıştı. “Kendime sürekli olarak şöyle diyordum: ‘YaÅŸam çok kısa. Belki de artık her ÅŸeyi bir kenara bırakıp yaÅŸamdan tat almaya baÅŸlasam daha iyi olacak. Bunca zaman kilo almamak için çırpındım durdum da ne oldu? Za­ten artık saÄŸlıklı olmaya çalışmanın da bir anlamı kalmadı.’”

Beslenme uzmanı Ann Norris yaÅŸamın güçlüklerinin saÄŸlık hedeflerini etkilediÄŸini ve zayıflattığını belirtmektedir. “Ä°nsanlar iş­lerini yitirdiklerinde ya da iÅŸyerlerinde sorunlarla karşüaÅŸtıklannda yaÄŸlı yiyeceklerin tüketimi yüzde 80′lere varan oranlarda artmakta­dır,” diyor Ann Norris.

“BaÅŸlanna kötü bir ÅŸey gelen birçok kiÅŸi o anda kilo almama­ya ya da saÄŸlıklı olmaya çalışmanın hiçbir önemi olmadığını düşü­nebilirler. Ama aslında bu çok daha önemli olabilir, çünkü o anda bu konu onlara üstünde düşünebilmeleri, dikkatlerini bir noktada top-layabilmeleri için bir fırsat niteliÄŸindedir.

“Keder ve endiÅŸe sırasında bedenimizin kendini savunma me­kanizması üstünde çok önemli etkileri olabilecek unsurlardan biri de spordur. Spor hem fiziksel hem de ruhsal streslerin ortadan kalk­masına yardımcı olur,” diyor Ann. Bu durumda olan kiÅŸilerin her ÅŸeyi bırakma eÄŸilimine kendilerini kaptırmamalan gerektiÄŸini de vurgulamaktadır. “Ä°nsanın kendisine sınır koyması kontrolü ele ge­çirdiÄŸinin somut bir göstergesidir ve bu da aynı zamanda tüm kont­rolü ele geçirmek için atılan ilk adımdır.”

Pennsylvania Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı bir araştırmada, deneklerin yarısı gürültülü bir ortama alınmış ve kendilerine böylesine gürültülü bir ortamda stresle baş edebil­dikleri takdirde gürültünün kesileceği söylenmişti. Diğer yarısı­na ise ne yaparlarsa yapsınlar gürültünün süreceği söylenmişti. Araştırmacılar her iki grubun da bu uygulamada herhangi bir kontrollerinin söz konusu olmadığını ileri sürmelerine karşın ilk grubun kontrol duygusundan söz ettiğini belirtmişlerdi.

Sağlıklı bir yaşam sürmek bir davranış biçimidir

Sağlıklı alışkanlıklan olan biriyle olmayan arasında ne fark var­dır? Bu bir yetenek sorunu değildir. Herkes daha sağlıklı yiyecekle­ri yemeği ya da sağlıksız alışkanlıkları gözardı etmeyi kendi özgür iradesiyle seçebilir. Bu bir heves değildir. Herkes daha sağlıklı bir yaşamı yeğler. Dolayısıyla bu bir davranış biçimidir. Özellikle kişi­nin sağlıklı alışkanlıklarını sürdürmesi için gerekli olan kişisel yete­neği ve olumlu tavırları söz konusu sağlıklı alışkanlıkların sürdürü­lebilmesi için gerekli olan en önemli unsurlardan biridir.

Cornell Ãœniversitesi’nin doktorları hamile kadınlarla ilgili bir araÅŸtırma yapmış ve hamilelikten sonraki dönemlerde yeniden eski saÄŸlıklarına kavuÅŸmalarının spor ve beslenme alışkanlıkla­rının yanı sıra kendilerine bakabilecek yetenekte olduklarına olan yoÄŸun inançtan kaynaklandığını ortaya çıkarmışlardı.

TemizliÄŸin sonu yoktur

Evi temizlemenin amacı evin daha temiz olmasını sağlamak olmasına karşın, bu aslında işleri daha da kötüleştirir. Temizlik toz­ların, kılların ve diğer alerji oluşturan maddelerin aktiv olmalannı sağlar. İşin ilginç yanı birçoğumuzun bahar temizliği adı altında evin altını üstüne getirmemizin olumsuz yanlanndan biri de hem evin içindeki, hem de dışandaki polenler gibi alerji oluşturan unsurlann harekete geçmesine neden olmasıdır. Temizlikle birlikte orta­ya çıkabilecek bazı sağlık sorunlanna karşı hazırlıklı olun ve her şe­yi bir günde yapmaktan kaçının.

Alerjiler, deliksiz bir uyku (yüzde 68), açık hava etkinlikleri (yüzde 53), konsanstrasyon yeteneÄŸi (yüzde 50) ve iste baÅŸa­rılı olabilme (yüzde 43) gibi yasam kalitelerini etkilemektedir. Amerikan Alerji, Astım ve Bağışıklılık Akademisi’nin raporları alerjilerin BirleÅŸik Devletler’de kronik hastalıklar listesinde altın­cı sırada olduklarını ve beÅŸ kiÅŸiden dördünün alerjilerinin ev temizliÄŸi sırasında üst düzeye ulaÅŸtığını açıklamıştı.

Geçmiş her şey demek değildir

Bazı somut hastalıklar için ailenizde bu söz konusu hastalığa yakalanmış kişilerin varlığı sizin de bu hastalığa yakalanma riskini­zi arttırdığı genellikle doğrudur. Ama bu aynı zamanda sizin bu has­talığa kesinkes yakalanacağınız ya da kendinizi hastalıktan koruma şansınızın olmadığı anlamına da gelmez. Ailenin geçirdiği hastalık­ları bilmeniz potansiyel riskler karşısında daha bilgili olmanıza yar­dımcı olur, ama bu hiçbir şekilde bir alarm sinyali olarak da değerlendirilmemelidir.

Mayo Klinik yapılan bir araÅŸtırmada kanser hastalarının yal­nızca yüzde 5′inin kalıtımsal olduÄŸunu saptamıştır.

Yemekte hafif müzik dinleyin

Yemek yeme alışkanlıklarımızın yiyeceğe karşı duyulan biyo­lojik gereksinmeyle az da olsa ilgisi vardır. Kendi rahatlığımız ve tembelliğimiz gibi nedenlerden ötürü belli bazı yiyecekleri tüketi­riz. Gereksiniminiz olan yiyeceklerden kendinizi mahrum etmeden aşın yemek yeme alışkanlığınızdan kendinizi arındırın. İşte bunun­la ilgili güçlü bir strateji: Yemeklerinizi yerken hafif müzik dinle­yin, böylelikle daha uzun sürede yersiniz ve bunun sonucunda da daha az yemiş olursunuz.

John Hopkins Üniversitesi araştırmacıları müziğin yemek yeme hızını etkilediğini ortaya çıkarmışlardır: ortalama hızda yemek yiyen bir kimsenin hızlı müzik eşliğinde dakikada beş lokma, müzik dinlemeden yediğinde dakikada dört lokma, hafif mü­zik dinlediğindeyse üç lokmada yediği saptanmıştır.

Gecikmeyin – Acil durumlar beklemez

Acil bir durumda yardım isteyebilecek misiniz? Bu sorunun yanıtı bilinmekle birlikte birçok kişi istemeye kararlı olmalanna karşın yine de yardım isteme konusunda gerektiği kadar hızlı davranamamaktadırlar. Acil bir durum söz konusu olduğunda alışkan­lıklarımızı bir kenara atmalı ve işin uzmanlanndan yardım istemek için hemen harekete geçmeliyiz.

Birmingham’daki Alabama Ãœniversitesi doktorları 800.000 tane kalp krizi geçirmiÅŸ hastaların neredeyse yarısının ambu­lans hattına telefon etmek yerine hastaneye kendi kullandıkla­rı arabayla ya da bir arkadaÅŸlarının veya akrabalarının kul­landıkları arabayla gittiklerini ortaya çıkarmıştır. Oysa bu sü­re içerisinde ambulansla gelen doktorlar hastalara örneÄŸin kan pıhtısının dağılmasını saÄŸlayacak yaÅŸamlarını kurtaracak ilacı vermek gibi gerekli ön tedaviyi yapabilirlerdi.

Hafta sonları da aynı ilgiyi görürsünüz

Birçok kişi hafta sonu hastalandığında kendilerine yardım edecek gerçek doktorlann işbaşı yapacaklan pazartesi gününe dek idare etmeleri gerektiğini düşünürler. İşlerin yoğun olduğu dönem­lere oranla hafta sonlan eleman sayısında bazı değişiklikler olmak­la birlikte tıbbi bakım kalitesinin güne ve saate bakmaksızın sürdü­ğünü bir kez daha belirtmekte yarar vardır.

Lowa Üniversitesi doktorları hastaneye gelen kritik durumdaki 150.000 hastanın geldikleri günleri saptadılar. Hastaların iyi­leşme oranının hastaneye geldikleri günün hafta sonu ya da hafta içi olmasıyla ilgili olmadığını ortaya çıkardılar.

Merdiven çıkın

Sağlığınızın daha iyiye gitmesi için sanki karmaşık bir plan yapmanız ve kendinizi tam anlamıyla hedefe kilitlemeniz gerekir gi­bi geliyor olabilir size. Aslında sağlığın daha iyi olması birkaç alış­kanlığı değiştirmek kadar basittir. Öncelikle yürüyen merdiven ya da asansör yerine merdivenleri kullanın. Bu tür basit eylemler uzun süreli bir alışkanlığa dönüştüğünde çok etkili olur.

Washington D.C.’deki Hastalık Denetleme Merkezi’nin araÅŸtır­macıları günde on dakika merdiven inip çıkdn bir kiÅŸinin yılda 5 kilo yitirdiÄŸini ortaya çıkarmışlardır. Merkez yönetim kurulu çalışanlarının asansöre binmek yerine merdivenleri kullanma­ları konusunda onları yüreklendirmiÅŸ ve merdivenleri kullanan­ların oranı kısa bir süre sonra da yüzde 14′e ulaÅŸmıştı.