Hemoglobin, Kanın Boya Maddesi

Hemoglobin, alyuvarlara kırmızı rengini veren hematin ile globinin bileşiminden oluşan bir proteindir. Hemoglobin, hücrelerden aldığı kartondicksidi de akciğerlere iletir. He­moglobinin yapısında demir de vardır. Bu nedenle demir eksikliğinde kansızlık mey­dana gelmektedir. Normalde kanda 14-18 gr/100 mi. hemoglobin bulunur. İdrarda hemoglobin normal olarak yoktur. Bazı has­talıklarda, yanıklarda, soğukta idrarda gö­rüldüğünde hemoglobinüri söz konusudur. Hemoglobin miktarını ölçmek için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin yüzdesi ve kanda­ki hemoglobin miktarı kanın bileşiminin normal olup olmadığını anlamak için ölçü­lür. Normalden az bulunması kansızlığın çeşitli türlerini belirler. Sarılık hastalığın­da kırmızı hücrelerin yıkıma uğraması söz konusudur. İdrarda hemoglobinin parça­lanma ürünlerinden bilirubinin bulunması teşhise yardımcı olur.
Ayrıca hemoglobinin yapısındaki bozukluk­lar, yani anormal hemoglobinlerin varlığı doğuştan bazı kan hastalıklarına (Talase-mi, orak hücreli anemi) neden olmaktadır. Sonradan meydana gelen hemoglobin bo­zukluklarında ise porfirin denilen bir mad­de idrarla bol miktarda atılır ki, bu duru­ma porfirinüri denir. Kurşun zehirlenmesi, kanser, Hodgkin hastalığı, sistemik infek-siyonlar, malarya, ilerlemiş karaciğer has­talığı, pernisiyöz anemi ye hemolitik anemi gibi durumlarda porfirinüri görülür.
Hemoglobinin yapı elemanı olan porfirinin doğuştan bir hastalık olarak idrarda görülmesi ise porfiria denen hastalığı mey­dana getirir. Bu hastalıkta kclik tarzında zaman zaman gelen karın ağrıları ve bazı sinir bozuklukları vb. gibi belirtiler vardır. Krizler sebepsiz başlayabileceği gibi bazı ilaçlar da (Barbituratlar, östrojenler, ergo bileşikleri ve sulfonarnidler) krizlere neden olabilir

Proteinler ve Kanser

Birçok kimse çok protein almanın iyi olduğunu sanır. Oysa bu doğru değildir. Sağlıklı yetişkinlere vücut ağırlığına göre, günde her kilogram başına 0,8 gr protein almaları önerilir. Yani 70 kg’lik bir erkek günde 56 gr, 55 kg’lik bir ka­dın da 44 gr protein almalıdır. Aslında çoğumuz her gün bu miktardan daha fazlasını yemekteyiz. Örneğin tek başı­na 85 gr yağsız biftek 27 gr protein sağ­lar. Birçok deney tümörün protein bakı­mından zengin bir beslenme söz konusu olduğunda daha kolay geliştiğini göster­miştir. Örneğin kanser yapıcı olduğu bi­linen afiatoksin Bı adlı mantarla besle­nen farelerde karaciğer tümörünün ge­liştiği kanıtlanmıştır. Bu nedenle prote­in oranı düşük bir beslenme, afiatoksin Bı’in metabolizmasında yer alan ve kan­ser yapıcı etkisini artıran bazı karaciğer enzimlerinin etkinliğini ve üretimini azaltabilir

İnsanlardaki bazı tümörlerin geliş­mesi protein bakımından zengin beslen­meye bağlanmaktadır. Ama araştırmala­rın sonuçlan yağlara ilişkin veriler ka­dar doyurucu değildir. Aşırı protein alı­mına eşlik eden tümörler meme, dölyatağı, prostat, kalınbağırsak, düzbağırsak, pankreas ve böbrek tümörleridir

Proteinler Hangi Besinlerde Bulunur?

Tüm canlılar biyomolekül adıyla anılan birtakım organik maddelerden oluşmaktadır. Bunlardan biri olan protein vü­cudumuzun yaklaşık %12’sini oluşturmaktadır. Proteinlerin ana görevi yeni doku yapma, do­kuları onarma, günlük aşınmaları önlemedir. Proteinler yaşamamız için gereklidir, açlığımızı giderir. Vücutta sayılamayacak kadar çok gö­revleri vardır. Bunladan bazıları ise enerji sağ­lanmasında yardımcı hormon ve enzimleri yap­mak; besinlerin sindirilmesi, vücudun asit-alkali dengesinin sağlanması; kanın pıhtılaşmasına yardım; mikrop ve hastalıklarla savaşmak için vücuda antikor getirmek olarak sıralanabilir.

Proteinler et, tavuk, balık, sakatat, süt, peynir, yer fistığı, yoğurt, yumurta, soya fasulyesi, ku­ru fasulye, findik, fıstık, badem, buğday unu, ceviz, tahıl, lahana ve patateste bulunur. Yu­murta ve süt en iyi protein kaynaklandır. Tahıl­larda da buğday özünde protein fazladır

Proteinin Önemi

Proteinin gücü
Protein hepimiz için çok büyük bir önem taşımaktadır. Ancak günümüz sofraları­na hakim olan Batı tarzı beslenme modelleri, sağlığımız için gerekli olan orandan daha fazla protein içermektedir.
■ Vücudun %17’si (yani kaslar, kemikler, deri, tırnaklar ve saç) proteinden oluş­maktadır.
■ Proteinler tam 22 çeşit amino asidin farklı kombinasyonlarından oluşmakta­dır. Vücudumuz işlevini yürütmek için proteine ihtiyaç duymaktadır.
■ Çocuğunuzun beslenme sisteminde yeteri kadar protein bulunmuyorsa, bü­yümesinde gerileme ve enerjisinde eksilme görülür.
■ Protein fazlasının karaciğer ve böbreklere zararı dokunmaktadır. Gereğinden fazla protein kansere ve kalp krizine neden olabilir.
■ Kimyasal maddelerle işlenmemiş olan gıda maddelerinde protein bulunur. Ör­neğin, portakal ve pirinçte %8, patateste %10, bezelyede %26 oranında protein bulunmaktadır. Buğdaylı ve yulaflı gıdalarda yüzde %16 oranında protein vardır

Sağlıklı protein nedir?
Eskiden sadece et ve hayvani ürünlerde protein olduğunu düşünürdük. Ancak bir çok uzmana göre, en sağlıklı proteinler (yağ oranları az olduğu ve birçok vitamin ve mineral içerdiği için) bitkisel ürünlerde bulunur.
■ Hayvansal proteinler biftek, kuzu eti, sosis, tavuk, hindi, balık ve diğer deniz ürünleri, süt, yağ, yumurta ve peynir gibi gıda maddelerinde bulunur.
■ Bitkisel proteinler soya fasulyesi, makarna, bezelye, brokoli, çekirdeksiz üzüm, patates, böğrülce, esmer pirinç, tatlı vişne, portakal ve muzda mevcuttur.

SONUÇ OLARAK
■ Yağlı ve damarlı etler tüketmek yerine yağı alınmış et çeşitlerini tercih edin.
â–  En iyi proteinler sebzelerde bulunan proteinlerdir.

■ Çocuklarınıza günde üç ya da beş porsiyon protein kaynaklı besin ikram edin.
■ Protein hepimiz için önemlidir. Gereğinden fazla protein tüketimi^ararlıdır. An­ne sütü %2′den daha az oranda protein içermektedir, ancak yine de doğumdan sonraki altı ay içinde anne sütü ile beslenen bebeklerin kiloları iki katma ulaşır. Bu da gösteriyor ki, yalnızca gereken protein ile beslenmek ve gereğinden fazla protein tüketimini engellemek gelişimi olumlu yönde etkilemektedir.
■ Et yerine sebzeyi tercih edin. Hayvani proteinler konusunda ise, doymuş yağ oranı az olan gıdaları tercih edin.

Kanda Savunma

 

Gamma Globulin:
Kanda bulunan proteinlerin ufak molekül­lerden yapılanlarına albumin, iri moleküllü olanlarına ise globulin denir. Albumin yu­murta akı maddesi olarak bilinir ve çok kere protein ile eş anlamda kullanılır. Elektrik akımı geçirilerek yapılan ayırma, işleminde globulinler de alfa, beta ve gam­ma globulin olarak üç tipe ayrılırlar. Alfa globulinler çok hızlı, beta globulinler orta ve gamma globulinler ise en az hareketli­dirler. Gamma globulinlerin molekül ağırlı­ğı çok yüksek olup vücudumuzda savun­ma görevi yapan antikorların çoğu bu grup proteinlerden oluşmuştur. Yani organiz­manın bağışıklık olayında rol oynayan maddeler bu gamma globulinlerden yapıl­mıştır. Öir enfeksiyon geçirerek hastalığa yakalanan kimselerin vücudunda bu hastalığa karşı oluşan gamma globulinler o kimsenin kanından ayrılarak daha sonra başka bir insanda posif bir bağışıklık sağ­lamak için kullanılmaktadır.
Hastalığa bağışıklık kazanmış yani immun insanların kan plazmalarından elde edilen, konsantrasyon ve stabilizasyon ile hazır­lanan bu gamma globulinler, kızamık, kı­zamıkçık, poliomiyelit. viral hepatit, tetanus, kabakulak, boğmaca v.b. hastalıklar­da kullanılmaktadır. Kocaları ile aralarında Rh sistemi bakımından kan uyuşmazlığı olan kadınlara doğumdan sonra yapılan Rhesogam aşısı da özel olarak hazırlan­mış bir gamma globulin say:!:r.

B1-Vitamini

B1 Vitamini
Aneurine veya Thiamine adını alır. B grubu vitaminlerdendir. Beslenme bozukluklarına bağlı olarak yeterli vitamin alınamadığında veya ateşli hastalıklarda, gebelikte, hipertiroidi gibi vakalarda eksikliği görülür. B1 vitamini karbonhidrat metabolizmasında rol alan bir enzimin yapısına girdiğinden, eksikliğinde kanda piruvik asit artar. Beriberi denilen hastalık meydana gelir. Ayrıca her tip sinir iltihabında (nevrit, polinevrit) ve sinir ağrılarında (nevralji) B1 vitamini kullanılmaktadır.

Etin Besin önemi

 

Etin besin değeri yüksektir; biyolojik açıdan çok önemli proteinler içerir. Ama bu besin değeri balığın, sütün ve yumurtanınkinden üstün değildir.

Vücudun her gün belirli ve sınırlı miktarda proteine gereksinimi vardır. Bu miktarı aşmak yararsız, bazen de zararlıdır. İnsanın yaşı, vücut gereksi­nimleri ve aldığı bitkisel protein mikta­rı göz önünde tutularak önerilebilecek günlük et tüketimi salam ve jambon gi­bi bütün çeşitler içinde olmak üzere, Ör­neğin bir yaşında günde 25 gr (net), er­genlikten erişkinliğe değin günde 100 gr ve emziren anneler için günde 120-150 gr’dir.

Ette proteinlerin yanı sıra yağ, mi­neral ve vitaminler de bulunur. Yağla­rın çoğu doymuş yağlardır (tavuk ve yağsız domuz eti dışında) ve içerdikleri kolesterol miktarı yaklaşık aynıdır.

Bazı durumlarda beyaz etin, özellik­le tavuk ve tavşan etinin önerilmesinin nedenlerinden biri de budur.
Ette en çok bulunan mineral demir­dir. Öbür minerallerden daha kolay özümsenir durumdaki demirden başka fosfor, potasyum, çinko ve selenyum da vardır.

Etteki vitaminler çoğunlukla B grubundandır, ama et bu açıdan çok zen­gin bir kaynak sayılmaz. B grubu vita­minleri öncelikle tahıllardan ve bazı sebzelerden sağlanır.

Bütün bunların gösterdiği gibi et, beslenmede tek başına yeterli değildir. Karbonhidrat ve glukozit grupları (glüsit), çeşitli vitaminler ve kalsiyum açısmdan yetersiz kalır; lifli maddeler­den ise bütünüyle yoksundur. Bu özel­likleri dolayısıyla bazı sindirim sistemi hastalıklarının önlenmesinde önemli bir etkendir ve her gün yenmesi uygun görülür.

Proteinler Hangi Besinlerde Bulunur

Tüm canlılar biyomolekül adıyla anılan birtakım organik maddelerden oluşmaktadır. Bunlardan biri olan protein vü­cudumuzun yaklaşık %12’sini oluşturmaktadır. Proteinlerin ana görevi yeni doku yapma, do­kuları onarma, günlük aşınmaları önlemedir. Proteinler yaşamamız için gereklidir, açlığımızı giderir. Vücutta sayılamayacak kadar çok gö­revleri vardır. Bunladan bazıları ise enerji sağ­lanmasında yardımcı hormon ve enzimleri yap­mak; besinlerin sindirilmesi, vücudun asit-alkali dengesinin sağlanması; kanın pıhtılaşmasına yardım; mikrop ve hastalıklarla savaşmak için vücuda antikor getirmek olarak sıralanabilir.

Proteinler et, tavuk, balık, sakatat, süt, peynir, yer fistığı, yoğurt, yumurta, soya fasulyesi, ku­ru fasulye, findik, fıstık, badem, buğday unu, ceviz, tahıl, lahana ve patateste bulunur. Yu­murta ve süt en iyi protein kaynaklandır. Tahıl­larda da buğday özünde protein fazladır.